Sayfalar

8. PHP VE VERİTABANI BAĞLANTILARI etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
8. PHP VE VERİTABANI BAĞLANTILARI etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

PHP ve Veritabanı Bağlantıları - 1


Neredeyse butun kullanisli programlar veriyi saklamak ve yeri geldiginde de sakladiklari veriyi okumak ihtiyaci hissederler.Bundan onceki makale ve orneklerimizde, bunun bir cesidi olan text dosyalari ile calismayi ayrintili olarak aciklamistik.

Dosya sistemleri, tasarim,performans ve olculebilirlik kavramlari goz onunde bulunduruldugunda acikaca gorulmektedir ki bu is icin yaratilmamislardir...

Geriye kalan tek secenek verileri bu is icin tasarlanmis database sistemleri icine yerlsetirmektir.

Yazimizin bundan sonraki bolumunde size bu baglantilari nasil yapabilceginizi gostermeye calisacagiz.Simdi isterseniz bir ozet cikaralim ve konu basliklarini kisaca inceleyelim :

# Veritabanlari'nin avantajlari ve klasik dosya sistemi ile olan farkli yapilari.

# "Iliskilendirilmis Veritabani Sistemi" ve bu sistemin bazi kavramlari:Indeksleme,normallestirme(butun verileri bir tek tablo yerine, tablolara bolup saklamak ve bu islemin dusunce yapisi,teknik prensipleri.)

# Ucretsiz olarak dagitilan bir veritabani sistemi :MySQL...Nasil kurarim,nasil yonetirim?

# Bazi PHP fonksiyonlarinin gosterilmesi ve veritabanina baglanti...

# Anlatilan parcalari birlestirmek ve MySQL veritabaninda veri cekmek, degistirmek ve bazi yonetim fonksiyonlarinin tanitimi,anlatimi...

Simdiye kadar hic karsilasmadiginiz cok ozel teknik detaylara deginecegiz.Goreceksiniz ki veritabani uygulamalari ve PHP ile bu veritabalarina arayuz olusturmak sanildigindan daha kolay ve gercekten de inanilmaz bir VERIMLILIK sagliyor :)

Veritabanlari

Bir programci olarak en onemli sorumlulugunuz, dogru "veri depolama modelini " kurmak olacaktir.Bu cumlenin daha Turkcesi,programlariniz veriyi nasil depolayacak ve istediginiz zaman da depodan nasil okuyacak?

Veri depolama modeli genelde o uygulamanin karsilayacagi ihtiyaclar goz onunde bulundurularak hazirlanir.Cok kucuk miktarda veri saklayacaksaniz "text dosyalarini" kullanmaniz daha avantajlidir.Saklanacak veya islenecek veri miktari arttikca daha zel cozumler aramaniz gerekmektedir.Ornegin amazon.com gibi bir sitenin butun verileri bir text dosyasinda saklamasi sizce mumkunmudur? Siparis edilen bir kitabin elinize gecmesi bir yuzyil falan surebilirdi :)

Neden? Cunku dosya sistemi verileri sirasiz(duzensiz) bir formatta saklar...

Veritabani,basit olarak ifade etmek istersek, verinin organize bir sekilde saklandigi ve istendiginde uzerinde degisiklik veya erisime izin veren bir kolleksiyondur.

Organize bir sekilde kelimesi ile anlatilan verilerin neredeyse devamli denecek kadar sirali ve istendiginde uzerinde degisiklik uygulanabilir olmasidir.

Veritabani Yonetim Sistemi veya bilinen adiyla "Veritabani Motoru" (Ingilizcesi Database Management System veya DBMS'dir.) bir yazilim yardimiyla veritabani icindeki saklama,degistirme ekleme gibi islemlerin yapilmasina verilen isimdir.Biz bu ilk bolumde,veriatabani tasarimi olarak iki konu uzerinde yogunlasacagiz.Ilk olarak deginecegimiz konu veri modelleri ikincisi ise veritabani mimarisidir.

Simdi ilk konumuza girelim ve veritabaninin performansini arttirmak icin dogru veri modelini nasil sececegimizi gorelim:

Veri Modelleri

En basit yol olarak, veritabanlari veriyi tablolar icine yerlestirerek saklarlar.Bu tablolar satir(rows) ve sutun (columns) lardan olusmaktadir.Burada bahsedilen her satir bir kayit(record),her sutun ise alan(field) olarak isimlendirilmektedir.(Bu isimlendirme pratikte tablolarin bu sekilde kullanilmasindan kaynaklanmaktadir.)

Bu aciklamalarin isiginda gozunuzun onunde bir tablo canlandirin...Her satirda bir kayit ve yukardan asagiya dogru siralanmis sutunlar :)

Simdi gercek dunyadan bir uygulama yapalim ve bir sorunun cozumune nasil yaklastigimizi gosterelim:

Problem : Web sitemizin butun kulllanicilarini bir sekilde loglamak(kayit etmek) istiyoruz.Bunu yapmanin en kolay ve belkide en ilkel yolu bir tablo yaratip her kullaniciyi bu tablonun icerisine kayit etmektir.Kullanici bilgileri ve girdigi sayafaya ait butun bilgileri bir tek tabloda acacagimiz alanlarin icine yerlestirmek hic te zor bir sey degildir.

Bu durumda olusturacagimiz tablo asagidaki gibi 5 alandan olusan bir tablo olsun.Hemen hemen istedigimiz butun ihtiyaclara cevap veriyor.Boylece her kullanicinin web sitesinde gezerken shangi sayfalara,hangi tarihte ugradiklarini gormus olacagiz.

Kullanci Adi Gercek Adi Kullanici Ulkesi Sayfa Son Erisim

serkan Serkan Ceylani USA /index.php 2000-01-23
oktay Oktay Altunergil USA /hakkinda/index.php 2000-06-20
tayfun Tayfun Ulu Turkiye /php/index.php 2000-02-05
hikmet Hikmet Gumus Turkiye /aoe/index.php 2000-04-21
Ozgur Ozgur Yildiz USA /ornek/index.php 2000-06-21

Bu sekilde olusturdugum 5 sutunlu(alanli) tabloya,ornek olmasi acisinda 5 tanede kayit (satir) girdim.

Normallestirme ve Iliskisel Veritabanlari

Yukarida olusturdugum veritabani tablosuna yakindan bakmanizi istiyorum.Tablonun yapisindan dolayi her kullanici icin bir kayit acilmasi ve her seferinde bir satiri kullanmak zorunlulugu vardir.Bu sekilde ayni kisiye ait kayitlar bile tekraralanarak yazilacak ve veritabani gittikce daha verimsiz bir sekilde zor duruma girecektir.Herkes icin boyle bir islem yapmak gereksizdir...

Bu sekilde yapilandirilan bir tablo ayni zamanda ileride cok daha fazla sorun yaratabilir."Serkan" isimli kullanicinin USA yerine Turkiyede yasamaya karar vermesi durumunda veya kullanici adini degistirmesi halinde ne yapilacak?

Bu durumda tabloda yer alan ve bu kullaniciya ait her satir teker teker degistirilmek zorunda kalacaktir.Tablonun guncellenmesi bu durumda gunler veya haftalar surebilir.(amazon.com gibi bir sitede yonetici oldugunuzu dusunun.)

Iste konu basligimiz olan "Normallestirme" islemi burada devreye girmektedir.Burada anlatilmak istenen,bu islemlerle veritabani icindeki tekrarlanan kayit sayisini azaltmak ve performansi bu sekilde arttirmaktir.

"Normallestirme" islemi,verinin birkac tabloya bolunmesi islemidir.Bu sekilde ayni verinin tekrarlananmasi en aza indirilir...

Ornek vermek gerekirse yukaridaki tabloyu,kullanici ve erisim bilgilerinin saklandigi iki farkli tabloya bolebiliriz...

Kullanicilar Tablosu

Kullanici Adi Gercek Adi Kullanici Ulkesi
serkan Serkan Ceylani USA
oktay Oktay Altunergil USA
tayfun Tayfun Ulu Turkiye
hikmet Hikmet Gumus Turkiye
ozgur Ozgur Yildiz USA

Erisim Tablosu

Kullanici Adi Sayfa Son Erisim
serkan /aoe/index.php 2000-01-23
oktay /hakkinda/index.php 2000-06-20
tayfun /php/index.php 2000-02-05
hikmet /quake/index.php 2000-04-21
Ozgur /ornek/tanisin.php 2000-06-21

Bu sekilde ayri,bagimsiz tablolara bolmek "normalizasyon" isleminin en onemli kisimidir.Simdi bu islemin ikinci ve en onemli adimini inceleyelim.Boyle parcalara ayridigimiz tablolar icin en az bir tane unique alani secilmesi zorunludur.Bu alanin secilmesiyle tablo icerisinde ayni verinin tekrarlanmasi ve gereksiz alan kaybina son verilmis olacaktir.Tablo icerisindeki her kayidin farkli oldugunu garanti etmek icin primary key olusturulur.Bu alanda genelde her kayiti birbirinden ayirabilmek ve tanimlayabilmek icin tabloda ID'ler tutulur...

ONEMLI : Her tablo icin yanliz ve yanliz bir tane primary key alani tanimlayabilirsiniz.

Ornek vermek ve konuyu kafanizda netlestirmek icin tablomuz uzerinde yukarida anlatilanlari tablomuz uzerinde uygulayalim.

Kullanicilar tablosu icin "Kullanici Adi" alanini primary key olarak belirleyelim.Bunun sebebi bu alanda yer alacak verilerin unique olmasi.Burada akliniza su soru gelebilir : "Gercek Adi" alani da unique veriler iceriyor onu neden primary key olarak secmedik?

Hemen cevap verelim. Burada veritabani tasarimi yapilirken bazi kriterler gozonune alinmalidir.Bunlar ne olabilir?

Mesela,"Gercek Adi" bolumndeki veri her zamnan degisebilir.Kisi evlenirse buyuk ihtimal soyadi degisecektir.Veya kisi bazi gereksinimlerden dolayi "Gercek Adi" alanini gizli tutmak isteyebilir vb.Bu durumda bu alana veri girilmeyecegi icin ilerde buyuk bir sorunla karsilasilabilir...

Bu ornek icin gordugunuz gibi "kullanici adi" cok fazla degisecek gibi gorunmuyor.Bizim icin bu alani "primary key" olarak secip bununla tablodaki verileri istedigimizde bulacak gibi indekslemek ve biricik olmalarini saglamak mumkun...

Yaptigimiz bu kadar zahmet bize ne kazandirdi?

Simdi bu yatiklarimizin bize kazandirdiklarina kisaca deginelim.Cunku bir tabloyu iki farkli tablo haline getirdik ve bazi belirlemeleri yaptik (en azindan beynimizde karar verdik.)....

Bu iki tabloyu ayirip onlarin bir alanini ("kullanici adi" alani gordugunuz gibi her iki tabloda da mevcut) ayni yapmakla veritabanini "iliskili" hale getirmis olduk.Bu su demek : Iliskili tablolardan alacagimiz verileri,kompleks sorgulari gerceklestirebilmek icin kullanabiliriz.Yanlizca kendi basina hazirlanmis bir tablodan,(iliskisiz tablodan) baska tablolarin verilerini kombine bir sekilde kullanmamiz imkansizdir...

Ornek vermek istersek: "Micorosoft Age of Empires fanatigi kullanicimiz hangi ulkeden?" diye soruldugu zaman biz biliyoruzki bu kisi serkan ve bu kisi USA'de yasiyor.Gordugunuz gibi farkli iki tablodan istedigimiz sonuca ulasabildik...Iste tablolari iliskilendirmek bu amacla kullaniliyor.Veya ayni sekilde quake oyunu fanatigi hangi ulkeden dedigimiz zaman sonucumuz Turkiye olacak...

Normalizasyon isleminin 3 temel kurali vardir:

1.Gereksiz veriyi tablolari ayirarak elimine ediniz.
2.Her veri seti icin ayri tablolar olusturun.
3.Her tablo icin unique bir alan belirleyip o alaninin primary key olarak kullanilmasini saglayin.

PHP ve Veritabanı Bağlantıları - 2


Veritabani Mimarisi

"Iliskilendirilmis tablolar" ve bunlarin tamamina verilen isim "Iliskilendirilmis Veritabani" kismini bir onceki yazimizda ele almistik.Simdi de veritabani tasarimlari konumuzun ikinci kismi olan -veriatabani mimarileri- uzerine konusalim :

Temel olarak iki adet "veritabani mimarisi" vardir:

# Yerlesik model (Standalone Model)

# Istemci/Sunucu model (Client/server Model)

Yerlesik Model Veritabanlari

Yerlesik Model Veritabani modelinde,veritabani ve veritabani motoru ayni makine uzerinde yerlesik dosya sistemi icerisinde yer almaktadir.Sadece bir tek kullanici veritabanina erisebilir.(Ayni anda iki kisi veritabanina erisemez.)...

Genelde makine ag sistemlerine baglanmaz.Zaten veritabaninin kendisi ag kullanicilarina destek vermez.Veritabani icindeki bilgiler diger makinelere paylastirilamaz.Her kullanici "lokal" olarak kendi verisini duzenleyebilir.Bu tip veritabanlarina ornek dBase ve DBM verilebilir.

Istemci/Sunucu Modeli Veritabanlari

Bu tip veritabanlari biraz once aciklanan, "Yerlesik Model Veritabani Sisteminden" devir alinan sinirlamalari kaldirmasi amaciyla gelistirilmislerdir. Yapisi bir "yemek restoranin" isleyis sistemi ile benzerlikler gosterir :

"Gelen tum musteriler garsondan servis almak icin istekte bulunurlar..."

Sistem isleyisinin anahtar kelimesi budur.

"Istegi alan garson,istegin yapisina gore sef veya barmenden yardim almak isteyecektir.Musteriler servisin nasil ele alindigini bilmek durumunda veya kaygisi icinde degildirler.Bu istegin karsilanmasi icin kac kisi calismistir bu durumda istegi yapan musteriyi pek ilgilendirmez.Ayni anda gelen butun musterilerden,garson sorumludur.Eger garson herkesi memnun edecek kadar verimli ise,belirli bir zaman dilimi icinde gelen istekleri isleyecek ve sonuclarini musteriye ulastiracaktir."

Burada sozu edilen garson ile istemci/sunucu iliskisindeki sunucu temsil edilmektedir.Sunucu kaynaklari ne kadar guclu ise,musteriler programlarin calismasi sirasinda,CPU'nun(Central Processsor Unit veya turkcesi islemci ) calismasi icin gecen sureyi anlamiyacaklardir...

Baska bir ornek vermek gerekirse,amazon.com'dan bir kitap almaya calistiginizi dusunelim.Bu noktada istemci programiniz -web tarayiciniz veya browser olarak ta tabir ediliyor- amazon.com web sunucusuna bir "istek" te bulunur.Bu istek "web sunucu" tarafindan kendi ic sisteminde artik bir "istemci" olarak tabir edebilecegimiz baska bir programa gecirilir.Bu program yardimiyla "veritabaninda" sorgulama yapilarak "donen cevap" tekrar istegin yapildigi "web sunucusuna" bildirilir.Gelen bilgiyi isleyen web sunucusu bunu direkt olarak kullanicinin tarayicisina gondercektir. (Tabii ki amazon.com'un arada ne gibi islemler yaptigini bilemeyiz .)

Simdi anlatilan butun konulari toparlayalim ve bir ozet cikaralim:

# Performans : Veritabani verimi "normalizasyon" islemi ile buyuk oranda artacaktir.

# Cok Kullanicili-Cevre : Sisteme yapilacak isteklerde bizi sinirlayan iki unsur vardir.Satin alinan lisansin sinirlari ve donanim kaynaklari...

# Kullanilabilirlik : Ag tabanli olarak , gelen butun istekler "canli" olarak degerlendirilecek ve erisilebilir(iznimizin oldugu) butun veri sunulacaktir.Veriye ne zaman ve hangi noktadan erismek istediginiz size kalmistir...

# Guvenlik : Cok kullanilicili bir sistemde guvenlik,sistem yoneticilerinin ilk kaygi duyduklari konudur.iyi organize edilmis guvenlik semalarinin hazirlanmasi gereklidir.Bazi durumlarda veritabanlarinin kendileride size bu konuda yardimci olmaktadir.
Ornegin MySQL veritabani sistemi kendi icinde bulunan verilerin hicbirine direkt olarak erismenize,her ne sart altinda olursaniz olun izin vermez.Bu durumda "isletim sistemi" seviyesinde bir guvenlik hatti saglanmis olmaktadir.

# Guvenilirlik : (reliability) Yazilim konusunda "guvenilirlik" o uygulamanin ne siklikla "coktugune" bakilarak karar verilen bir olgudur.Bu durumda veritabani guvenilirligi de, "servisin verilmesi sirasinda ortaya cikan ve tekrar bilgisayari baslatmayi gerektiren uygulama kilitlenmeleri" olarak adlandirilabilir.
MySQL veritabani serveri, cocuk (yardimci) prosesleri hazir bulundurarak ve gelen yeni istekleri bunlara kaydirarak,calisir.Cok nadiren de olsa bu cocuk proseslerden birinin "olmesi" halinde serverin tamamini da yaninda cekebilmektedir.Bu durumda bir verinin kaybolmamasi icin "kurtarma araclari" bu veritabinin yaninda kullanima sunulmustur...

Son Soz : Istemci/sunucu tipi veritabani sistemleri hem kurulmasi zor hemde yonetilmesi pahalli sistemlerdir.Simdi gorecegimiz MySQL sistemi ise bu kategoride olmasina ragmen saatler icinde uygulamaya sokulabilir ve yonetilemsi de cok zor degildir.

Neden MySQL?

MySQL "iliskisel veritabani sistemi" (RDBMS Related Database Management System) ucretsiz olarak tum dunyada kullanilabilen bir yazilimdir.Cok yeni olarak "Acik Kaynak Kod" topluluguna katilmistir.Bu topluluga katilmadan once bile ucretsiz olarak dagitilmaktaydi.(MySQL'i para kazanamak icin kullanmiyorsaniz bir lisansa gereksiniminiz yoktu.Windows uzerindeki versiyonu ise shareware olarak sunuluyordu.)

Tek kurus odemeden boyle bir istemci/sunucu veritabnina sahip olmak onu yaristigi diger programlardan ustun kilan ozelligidir.Hemen faaliyete gecirilip uzerinde uygulamalar gelistirilebilir.

(MySQL veritabaninin sahip oldugu GPL lisansi sizi endiselendiriyorsa,her zaman icin gelistiricilerinden "ticari lisans" satin alabilirsiniz." Bunun icin http://www.mysql.com/ adresini ziyaret etmeniz yeterlidir.)

Ucretsiz olmasinin yanisira asagida siralanan bazi arti ozellikleri de icerisinde barindirmaktadir :

# "Acik Kaynak Kod" yapisi : MySQL veritabani yazilimi butun kaynak koduyla berber gelir.Bu su anlama gelmektedir,kaynak kodunu inceleyebilir ve uzerinde calisabilirsiniz.Tum bunlarin yaninda,elinizdeki bu kodu kendi ihtiyaclariniza gore tekrar yazip,uygulama sekline getirebilirsiniz.Acik kaynak kodlu sistemler icin tum dunya uzerinde,yuksek seviyeli "destek" hizmetini bulma sanisiniz cok yuksektir.

# SQL Destegi : MySQL adindaki "SQL" zaten onun SQL (Structured Query Language) destekledigini gostermektedir.Bununla berber her RDBMS sisteminde farkli SQL kodlama setleri kullanilmaktadir.MySQL kendi yapisina ve komutlarina sahiptir.Temeldeki butun SQL yapisi ise diger bveritabanin sistemlerinde oldugu gibi ayndir...

# Goz kamastiran performansi ve guvenilirligi : MySQL diger cogu veritabani sisteminden hizli ve guvenilirdir.Kendi sitesinde "benchmark" (karsilastirma) tablolarina bakabilirisiniz...

# Kolay Kullanim : Bu kadar guclu ozellikleri icinde barindirmasina ragmen kullanimi gercekten cok kolaydir.MySQL veritabani sistemi,isletim sisteminin yonettigi dosya sisteminde,tablolarin dosya ve klasirlerde saklanmasindan ote yapisi olan bir yazilimdir.Tabii ki bir tabloyu kaldrimak,gidip te ilgili klasorden tablonun yapisinin saklandigi dosyayi silmekle gerceklestirilememez.Bunun icin sistemle beraber bazi yonetim programlari da verilmektedir.

# Ucretsiz Destek Hizmeti : MySQL cok gelismis bir kullanici altyapisina sahiptir.Profosyenel bir destegi ucretsiz olarak "haber gruplari","eposta gruplari" ve "forumlar" yardimiyla almak hic te sanildigi kadar zor degildir.Bir cok ucuncu parti web sitesi ve bu sitelerin profosyonel kullanicilari bilgilerini ucretsiz olarak paylasmaktadir.

# Capraz Platform Ustunlugu : MySQL hem Unix hemde Windows altinda calisabilir...

MySQL Veritabani Sisteminin Yuklenmesi

Bu kadar anlatimdan sonra isterseniz biraz da uygulama yapalim ve once bu "veritabani yazilimini" bilgisyarimiza /sunucumuza yukleyelim.

MySQL'in Windows Isletim Sistemi Uzerine Yuklenmesi

Oncelikle bu yazilimin "daha onceden derlenmis" (binary) halinin (windows surumu) http://www.mysql.com/ web sitesinden indirilmesi gereklidir.Bu dosya buyuk ihtimal bir .zip dosyasi olarak bilgisyariniza ulasacak ve mysql-3.23.23-beta-win.zip gibi bir isimle hard diskinizde saklanacaktir.Bu sikistirlmis dosyayi winzip yardimiyla actiginizda setup.exe isminde bir dosya goreceksiniz.Bu dosyanin uzerine iki kez tiklayin ve uygulamayi calistirin.Ongorulen tum seceneklerle programin kurulum islemini tamamlayiniz.(Buyuk ihtimal C:MySQL dizinine kendisini kuracaktir.)

Server ve istemci programlari bu sekilde yuklendikten sonra serverin calistirilip, hizmete hazir hale getirilmesi gereklidir.Windows 95 kullanicilari bu isleme ek olarak, TCP/IP dosyalarini windows CD sinden ve Winsock 2 programini da Microsoft'un(R) sitesinden indirmelidirler.MySQL,istemci makineler ile TCP/IP ile konusmaktadir.

Butun calisabilir MySQL programlari bin isimli dizinde saklanmaktadir.Tipik bir kurulum yaptiysaniz bu dizin buyuk ihttimalle C:mysqlbinolacaktir.Bu programlarin buyuk cogunlugu (mysql.exe,mysqladmin.exe,mysqld.exe vb.) komut satirindan calisabilir olarak dizayn edilmislerdir .Bu su anlama gelmektedir :Bu programlarin uzerine iki defa tiklamakla bu uygulamalar calistirilamaz...

Not: winmysqladmin.exe isimli program windowsun grafik arabirimi ile calisabilir sekilde dizayn edilmistir.Bu guclu uygulama yukaridaki aciklamanin disindadir.Bu grafik arabirimli program ilk calistirildiginda sizden kullanici adi ve sifre girmenizi bekleyecektir.Bu ikili daha sonraki veritabani yonetim islemlerinde sizin kimliginizi onaylamak icin kullanilacaktir.Bu program daha sonra veritabani sitemini calistirmayi dener.Eger islem basarili olursa kendisini sag alt kosedeki "tray icon" alaninda saklayacaktir.

Windows NT ve 2000 kullanicilari bir secenege daha sahiptir.Bu secenek ile mysql servis olarak sistemde calistirilabilir.Bu sekilde yapilandirildigi zaman sistem her basladiginda mysql otomatik olarak servis vermeye hazir halde bulunacaktir.Bu islemi saglamak icin my-example.cnf dosyasini, C:MySQL dizininden C:my.cnf olacak sekilde kopyalamalisiniz.(Windows bazen .cnf uzantili dosyalari gizlemektedir.Bu konuda hazirlikli olmalisiniz...)

Bu dosya icerisinde mysql'in global ayarlari saklanmaktadir.Bu dosya acilis sirasinda servisin aktif hale getirilmesi icin okunmaktadir.Bundan sonra basitce winmysqladmin menusunden Install the Service secenegi secilerek yukleme yapilamalidir.(Tabii ki once MySQL'in calismasini durdurun.)

MySQL'in Linux Isletim Sistemi Uzerine Yuklenmesi

Linux kullanicilari iki secenege sahiptir.Bunlardan ilki yazilimi daha onceden derlenmis bir binary dosyasindan,ikincisi kaynak kodundan yuklemektir.Her iki secenek te de mecburen gidip http://www.mysql.com/ sitesinden programin yukeleme dosyalari download edilmelidir.

RPM paketleri seklinde yukleme yapmak istiyorsaniz, "sunucu", "istemci", "ek dosya ve kutuphaneler" ve "istemci paylasilan kutuphaneleri" paketlerinin sisteme kuruldugundan emin olunmalidir.

(Versiyon numaralari ve platform degisik olabilir.Genel olarak isimler degismeyecektir...)

# MySQL-3.23.23-1.i386.rpm
# MySQL-client-3.23.23-1.i386.rpm
# MySQL-devel-3.23.23-1.i386.rpm
# MySQL-shared-3.23.23-1.i386.rpm

RPM paketleri ile yukleme isleminin yapilmasi

    >rpm -Uvh dosyaadi.rpm

    Yukaridaki komut yardimiyla,aynen yukarida verilen listedeki siraya gore paketleri yuklerseniz herhangi bir problemle karsilasmazsiniz.

    Ilk defa yuklendiginde ekranda asagida yazilan sekildeki gibi bir yazi belirecektir :

        PLEASE REMEMBER TO SET A PASSWORD FOR THE MySQL root USER !
        This is done with:
        /usr/bin/mysqladmin -u root password 'new password'
        See the manual for more instructions

        Please Report any problems with the /usr/bin/mysqlbug script !

        The latest information about MySQL is vaible on the web at http://www.mysql.com/
        Support MySQL by buying support/licences at http://www.tcx.se/licence.html

        Starting mysqld deamon with databases from /var/lib/mysql

RPM paketleri yukleme sirasinda /etc/rc.d/init.d/mysql dizininde bazi scriptler yaratarak,sistem her acildiginda otomatik olarak veritabanini baslamasini saglarlar.Bu scriptleri elle kontrol etmek icin asagidaki komutlari kullanabilirisiniz :

        > /etc/rc.d/init.d/mysql start
        > /etc/rc.d/init.d/mysql stop


Simdi MySQL-client,MySQL-devel ve MySQL-shared paketlerini yukleyerek, sistemin tamamen bilgisyariniza yuklenmesi islemini bitiriniz.

    Kaynak kod ile yukleme isleminin yapilmasi

    kaynak kdoundan yuklemekicin asagidkai proceduru izleyiniz :

    > tar -zxvf mysql-3.22.32.tar.gz
    > cd mysql-3.22.32
    > ./configure --prefix=/usr
    > make

make komutu bir sebeple basarili olamaz ise bunun nedeni buyuk ihtimalle hafizdan kaynaklaniyordur.Kaynaklari yuksek makinelerde bile bu durum bazen sorun yaratamaktadir.Bu durumda problem asagidaki proceduru uygulamakla giderilebilir.

    >rm -f config.cache
    >make clean
    >./configure --prefix=/usr --with-low-memory
    >make

    Simdi basitce asagidaki komutlari girerek kurulumu baslatabiliriz.

    > make install
    > mysql_install_db

 Simdi de sistem her basladiginda veritabani serverinin baslamasini saglamak icin iki adet script yazip bunlari sistemin acilisi sirasinda okunmasi icin ayarlayalim.

Ilk olarak acilis ta okunacak ve mysql'i calistiracak kucuk scripti yazalim.(Bu scripti turk-php.com dan download'ta edebilirsiniz.Yazinin sonundaki ornek dosyalar bolumunde ilgili linki bulacaksiniz.)

        #!/bin/bash
        /usr/bin/safe_mysqld &

Bu dosyayi ornegin "mysqlbaslat" olarak kayit edin.(Ayanen buradaki gibi isim verebilirisiniz.nasil olsa ismi scriptin ismi degil icindeki kod onemli :)

Simdi de severi kapatmak icin bir script yazalim.

        #!/bin/bash
        kill `cat /usr/var/$HOSTNAME.pid`

Bu dosyayi da ornegin "mysqlbitir" olarak kayit edin.

Simdi bu iki scripte asagidaki islemi uygulayak onlara "calistirilabilir" bir uygulama olarak davranilmasini saglayalim.

    > chmod ug+x mysqlbaslat
    > chmod ug+x mysqlbitir

Daha sonra bu scriptleri linux sisteminizin acilis klasorune koyarak her acilista otomatik calismalarini saglayabilirsiniz.

root kullanici hesabinin kurulmasi ve sifrenin belirlenmesi

Server sistemini kurup calistirmaya basladiktan sonra yapilacak ilk is root kullanici hesabinin guvenlige alinmasi yani "bos olan sifre degerinin" istenilen bir deger verilerek degisitirilmesidir.

Windows kullanicilari Ms-DOS komut satirina,linux kullanicilarida herhangi bir terminal acarak asagidaki komutlari uygulayabilirler.

Ilk olarak MySQL'in bin klasorune ulasin.Genelde C:mysqlbin olacaktir.Bu klasore gectikten sonra asagidaki komutu calistiriniz :

> mysqladmin -uroot password sifreniz

Burada "sifreniz" ile yazilan yere kendi sifrenizi yaziniz.

Kurulumun Test Edilmesi

Asagida gosterilen komutlari girerek mysql kurulumunu test edelim : (Kalin olarak yazilanlar komut,italik yazilanlar ise sistemin bu komutlar icin ciktisidir.)

    > mysqlshow

    Databases
    mysql
    test

    > mysqlshow -uroot -p mysql
    Enter password: ******
    Database:mysql

    tables
    columns_priv
    db
    host
    tables_priv
    user

    Bir sonraki makalede SQL diline giris yapacagiz ve temel bazi MySQL sorgu komutlarini inceleyecegiz.

PHP ve Veritabanı Bağlantıları - 3


SQL Yapisal Sorgulama Diline Giris

SQL veya tam acilimi Structured Query Language, iliskisel veritabani yonetim sistemleri ile, iletisime gecmek icin kullanilan komut setlerinin tamamina verilen isimdir.

Veritabani veya tablo yaratilmasi, kayit etme veya silme islemleri gibi butun veritabani gorevleri verilen SQL yapilari ile gerceklestirilir.

SQL'in yerine getirdigi islemlerin bazi veritabani sistemlerinde farklilik gostermesi,o veritabani yonetim sistemini tasarlayan yazilim sirketinden kaynaklanmaktadir.Temel fonksiyonlari yerine getiren komut yapilari her zaman icin kalici ve butun SQL veritabanlarinda aynidir.

SQL yapisal sorgulama diline giris bolumunde temel SQL yapilarini, veri tiplerini, indeksleri, anahtarlari ve sorgulari gorecegiz.

Veri Tipleri :

Bir veritabani toblosu yarattiginiz zaman, tabloda yer alan her alanin depolayacagi veri tipini ve boyutunu (veri uzunlugunu) onceden belirlemeniz gerekmektedir.

Tablo alanlari PHP deki degiskenlere benzetilebilir.Buna tek istisna bu alanlarin depolayacagi veri tipinin daha onceden tanimlanmis tipte ve daha onceden tanimlanan veri uzunlugunda olmasi gerekliligidir.PHP degiskenlerinde oldugu gibi burada veritabani toblolarinin icindeki alanlara daha onceden ornegin sayisal (numerik) tanimladiginiz bir alana duz yazi (string) veri tipinde bir veri kesinlikle giremezsiniz.

Baslica 'uc' ana veri tipi MySQL veritabani tarafindan desteklenmektedir. Bunlar : sayisal veri tipi , tarih/saat veri tipi ve karekter veri tipidir.

Simdi bu uc ana grubun altinda yer alan alt gruplari inceleyelim.

Sayisal Veri Tipleri :

Veri Tipleri Aciklama Alabilecegi Aralik / Bicim
INT Normal boyutlu tamsayi (-231 den 231-1), veya (0 dan 232-1 e kadar)
TINYINT Cok kucuk boyutlu tamsayi (-27 den 27-1), veya (0 dan 28-1 e kadar)
SMALLINT Kucuk tamsayi (-215 den 215-1), veya (0 dan 28-1 e kadar)
MEDIUMINT Orta boyutta tamsayi (-223 den 223-1), veya (0 dan 224-1 e kadar)
BIGINT Genis boyutta tam sayi (-263 den 263-1), veya (0 dan 264-1 e kadar)
FLOAT Tek hassasiyetli kayan nokta +- 1.176x10-38 den +-3.403x1038
DOUBLE/REAL Cift hassasiyetli kayan nokta +-2.225x10-308 den +-1.798x10308
DECIMAL Float, duz yazi olarak saklaniyor. DOUBLE ile sinirlari ayni.

Tarih / Zaman Veri Tipleri :

Veri Tipleri Aciklama Alabilecegi Aralik / Bicim
DATE Bir tarih YYYY-AA-GG biciminde.1000-01-01 den 9999-12-31 e
DATETIME Bir tarih ve zaman YYYY-AA-GG ss:dd:ss biciminde. 1000-01-01 den 9999-12-31 23:59:59 kadar
TIMESTAMP Bir zaman damgasi YYYYAAGGssddss biciminde.19700101000000 dan 2037 yilina kadar.
TIME Bir zaman ss:dd:ss biciminde 838:59:59 dan 838:59:59 a kadar
YEAR Bir yil YYYY biciminde. 1900 den 2155 yilina kadar.

Karekter Veri Tipleri

Veri Tipleri Aciklama Alabilecegi Aralik / Bicim
CHAR Sabit uzunluklu string 0-255 karekter
VARCHAR Degisken uzunluklu string 0-255 Karekter
BLOB Binary genis nesne Binary veri 0-65535 byte uzunlukta
TINYBLOB Kucuk BLOB degeri Binary veri 0-255 byte uzunlukta
MEDIUMBLOB Orta boyutlu BLOB degeri Binary veri 0-16777215 byte
LONGBLOB Genis BLOB degeri Binary veri 0-4294967295 byte
TEXT Normal boyutlu yazi 0-65535 byte
TINYTEXT Kucuk boyutlu yazi alani 0-255 byte
MEDIUMTEXT Orta boyutlu yazi 0-16777215 byte
LONGTEXT Uzun boyutlu yazi 0-4294967295 byte
ENUM Siralamak Sutun degerleri listeden alinan bir deger olmalidir.
SET Degeri(leri) ayarla Sutun degerleri sifir veya listeden alinan degerlerdir.

Not : CHAR ile VARCHAR arasindaki fark birinin sabit uzunlukta olarak veriyi kaydetmesidir.Bunun anlami sudur, veritabanindaki tabloya giren veri belirtilen sabit uzunlugun altindaysa bile sen onu sana verdigim uzunlukla kaydet

Ornek vermek gerekirse :

char_alani : "serkan_____" //Bes tane bosluk sag tarafta yer aliyor.
varchar_alani : "serkan" //Hic bosluk olmadan veritabaninda sakliyor.

Varchar olarak alanlari tanimlamak goruldugu uzere bir miktar disk alanini da kazanmanizi saglayacaktir.Bununla beraber bazi performans hatirlatmalarini yeri gelmisken yapalim:

Her zaman icin CHAR tpinde saklanan verilerle MySQL daha hizli calisacaktir.Bunun sebebi zaten uzunlugun her sart altinda sabit kalmasidir.

Devamli olarak ayni veya benzer boyutlarda veri ile calisiyorsaniz CHAR veri tipi mutlaka kullanilmalidir.

VARCHAR veri tipinde ek bir byte veri fazladan saklanir.Bu bazen yukarida belirtilen disk alani kazanma avantajini irtadan kaldirabilir.

Son olarak onemli bir notu eleyerek bu veri tipini aciklamaya son verelim.

Eger tablonuz en az bir adet VARCHAR tipinde veri alani iceriyorsa tablonun geri kalan butun karekter alanlari VARCHAR olacaktir. Siz tersini isteseniz de yapmaya, calissaniz da sonuc degismez.

Indeksler ve Anahtarlar :

Bazi tecrubesiz veritabani tasarimcilari hazirladiklari veritabaninin yavas olmasindan sikayet ederler. Bu problem genelde indeks'in olmadigi durumlarda ortaya cikar. Indeks aslinda secilen alan(lar)in ayri olarak siralanmasidir.Bir tabloya indeks eklendigi zaman artan performansi, ancak indeks eklenmeden onceki olan olaylari ayrintili anlatarak aciklayabiliriz.Simdi dusunelim bir tablo temel olarak bir duz yazi dosyasi gibidir.Indeksleme yapilmadgi zaman veritabani motoru tablonun icindeki verileri sirayla arayacaktir.Satirlar belirli bir emre gore yerlestirilmeyecektir.Sunucu butun verileri keyfi olarak tabloya ekleyecektir.Veritabani motoru biz bir kayidi aramak istedigimizde dogal olarak -en dogru sonuc icin- tablodaki butun satirlari teker teker kontrol edecektir.

Simdide indekslenmis bir tablo dusunelim.Bu durumda veritabani sunucusunun motoru istedigimiz kayitlari indekslere gore kontrol edip bize daha hizli ulastiracaktir.Indeks veilerin sirali listesi oldugu icin cok hizli olark sonucun donmesi normaldir.Butun tablonun taranmasi gerekli degldir.ilgili kayitlar bulundugu zaman cok cabuk olarak gerekli veri programa dondurulur.

Neden tablonun kendisini siralamiyoruz? Bu , pratikte bir kac tane alan varsa mumkundur.Tabloyu bir kac alana gore bir defada siralamak mumkun degildir.Bu nedenle en guzel cozum tablodan ayri olan indeksler kullanmaktir.

PHP ve Veritabanı Bağlantıları - 4


Bir baska soru ise birden fazla tabloda ayni anda arama yapmak? Iste indeks islemi ile gelen bir baska nimet de budur.Indeksleme yapilmadan iliskisel veritabani veya tablolarda arama gibi islemler,gelismis sorgular ile yapildiginda uzun zaman alacaktir ve temel olarak bunu yapmak kotu bir programcilik uygulamasidir.

Ornek vermek gerekirse, iki tablomuz oldugunu ve bu tabololarin herbirinde yanlizca 500 adet satir oldugunu varsayalim.Boyle bir durumda yapilacak arama islemi icin veritabani yonetim sostemi 250.000 olasiligida (kombinasyonu) da denemek zorundadir.

Indekslenmis bir tabloda ise veritabani yonetim motoru ilk tablonun indeksini kontrol ederek, yanlizca ilk tablodan aranilan kayitlari belirler.Ardindan ikinci tablodan bu kayitlara gore gene inkinci tablonun indeksini kullanarak istenilen kayitlarin cikarilmasini saglar.

Bir baska deyisle indekslenmis veritabani tabolarinda kayitlari boyle “elinizle tutup” cikarir gibi islem yapabilirsiniz.

Kendi ajandanizin fihristini dusunun.Ornegin “Serkan Ceylani” isimli kisinin telefonuna ulasmak icin cevireceginiz ilk sayfa “S” ile baslayan kayitlarin yer aldigi sayfa olacaktir.Eger hepsi karmasik olarak ,belirli bir siraya gore yazilmamis olsaydi benim ismimi nasil bulabilirdiniz? Tabii ki butun kayitlari deneyerek.

Primary Key (birincil anahtar) ozel bir indeks’tir.Bu ozel konuyu yazi dizimizin ilk makalesinde ele almis ve oldukca detayli olarak aciklamistik.Biraz daha ek bilgi vermek gerekirse, her iliskilendirilmis tablo bir adet (ve yanlizca bir tane) primary key olarak belirlenmis alana sahip olabilir.Bu alan tablodaki kayitlari tanimlayabilmek icin kullanilan bir anahtardir.Kisaca her kaydin ID’si yani kimligidir.Nasil sizin 10 tane kimliginiz yoksa/olamiyorsa MySQL veritabani tablolarinda da birden fazla alan Primary Key olarak tanimlanamaz.

Son bir soz soylemek gerekirse bu konu ile ilgili, indeksler ve primary key’ler tablodaki alanlarin kombinasyonlarindan da turetilebilir.(Bu tur turemeler yapilsa bile primary key alanindaki veriler halen biricik (unique) olmak zorundadir.)

Indeksler bu kadar fazla performans artisi sagliyorsa,oldukca fazla kullanilmalidir mantigi hatalidir.En yuksek performansi almak icin birden cok indeks tanimlamak dusuncesi yanlistir.

Bunun temel nedeni indekslerin tablolarda arama yapmak veya kayitlarin web sayfalarinda goruntulenmesi icin veritabanindan dondurulmesi islemlerinde faydali ve hizli olmasina ragmen,kayitlari eklemek veya guncellemek sirasinda karsimiza dezavantaj olarak cikacaklardir.Bir baska neden ise tablonun hacmini (dosya boyutunu) genisletmeleridir.

Indekslenmis bir tabloya veri eklerken veritabani o verinin uygun olacagi satiri secmek icin bir takim islemler yapacaktir.Hesabini siz yapin :)

Eger birden fazla indeks’e sahipseniz bu gibi durumlar icin gececek islem suresi de artacaktir.

Gereksinim duyulandan daha fazla indeks yaratilmamalidir.Gerek duyuldugunda ise yanlizca veritabani performansini arttirmak icin bir secenek olarak gorulmelidir.

Ozet : Halen indeks nedir diye bir soru soruyorsaniz biraz daha anlatmak istiyorum.Indeksler bir tablodaki fihristler gibidir.Bir tablo alanini indeks olarak sectiginiz zaman ornegin “adi” alanini secelim, bir kayidi bu tabloda bulmak istedigimizde veritabani motoru bu indeksi kullanarak “serkan” icin ismi “s” ile baslayan kisilerin bulundugu alandan itibaren kayitlari arayacaktir.

Tablonuzda isterse milyonlarca kayit olsun yanlizca “s” ile baslayanlar arasindan ornegin 500 kayidin aranmasi sonucunda ilgili kayit bulununabilir.Bu sekilde indeks alanlarini nasil belirleyebilcegimizi yazinin ilerleyen kisimlarinda goreceksiniz.

Sorgular

SQL yapi ve komutlari iliskisel veritabanlarinda “sorgu” gerceklestirmek icin kullanilir.Hazirladiginiz uygulama veritabanina bu komutlar ile sorular sorar.Bu sorularin cevabi veritabani motoru tarafindan programa dondurulur.

Dondurulen bu bilgi, istenilen sartlara uyan (SQL yapilariyla istedigimiz sartlari biz belirliyoruz…) ve secilen tablo alanlarina iliskin kayitlarin yer aldigi kayitlar dizisidir.

Burada neden alti cizili olarak “kayitlar dizisi” lafini kullandik?iste isin tum anafikiri burada.Lutfen cok iyi anlamaya calisiniz.

“PHP ve diger bir cok programlama dilleri bir veritabanindan donen sonuc dizisine, kendi icinde olusturulmus bir dizi gibi davranir.Bu baglamda ici veri yuklu olarak donen bu dizileri programimiz icerisinden herhangi bir zorlukla karsilasmadan herhangi bir “dizi degisken” gibi kullanabiliriz.”

Donen bu sonuc dizisine “sonuc seti” ismi verilir.Bu sonuc seti sizin sordugunuz soruya veritabaninin verdigi cevaptir.

Ornegin veritabaninda ilk ismi “serkan” isimli bir kayidin olup olmadigina iliskin bir soru soruldugunda bu kayida iliskin verilerden, “sectigimiz alanlarla” ilgili olanlar dondurulecektir.Eger herhangi bir kayit bulunmaz ise NULL sonucu donecektir.

Null kavramina birazdan bakacagiz.

Bazi SQL komutlari ise veritabanina birseyler sormak yerine, veritabanina bir gorevi yaptirmak icin kullanilirlar.Ornek vermek gerekirse:

    “Serkan ilk isimli kayida ait tum satiri, veritabanindan SIL”

Bu tip SQL komutlari veritabanindan herhangi bir sonuc seti dondurmezler.

NULL

Asagidaki senaryolari inceleyin :

# Okuldaki ogretmen yaptigi testin sonuclarini test devam ederken bilgisayarindaki veritabanina girmek istiyor.Halen sinav devam ediyor ama oldukca fazla test sonucu hazir.Veya bazi alanlari cocuklar once doldurdular ama hocamiz yavas yavas bilgisyara girmek istiyor.Bu durumda ornegin cocuklarin bazilari matematik testini bazilarida fizik testini bitirdiler…

Bu durumda daha girilmesi beklenen veriler oldugu aciktir.Bunu veritabaninina nasil anlatabiliriz?.Ongurulen degerler girmek gordugunuz gibi urada cocuklara haksizlik olacaktir.

# Oyle bir veritabani hazirliyorsunuz ki kuslar hakkinda, veritabanindaki bir alan kuslarin hizi ile ilgili.

Tam penguenin kaydini girerken farkediyorsunuz ki “penguen ucamaz !” dolayisi ile bir ucus hizi da yoktur.

Bu durumda tablonun bu alanina penguen icin ne girebiliriz?.

Iki durumda da ortada tabloya girebilecek bir veri yoktur.Fakat aralarinda cok onemli bir fark vardir.

“Birinci durumda veri bir sureligine yani gecici olarak tablodan eksiktir.” Cunku hocamiz sinavin tamami bitince kensidisine ulasan verilerin hepsini veritabanina girecektir.

“Ikinci durumda ise veri tablodan sonsuza kadar eksiktir.” Cunku penguenler ucamaz.

Iste bu tip durumlarda verinin tablonun o alanindan “eksik” oldugunu belirtmek icin NULL girisi kullanilir.

MySQL tablolarinda Null girisi tablodaki o alanda verinin eksik oldugunu gostermek icin kullanilir.Null belirli bir veri tipine ait degildir.Fakat NULL belirli olan herhangi bir veri tipine ait bir veri ile degistirilebilir.Null bir veri veya veri tipi degildir.Fakat boyle olmasina karsin alanda bir giris olarak konumlandirilabilir.

Deneyimsiz bilgisayar kullanicilari veya programcilari NULL ifadesini “sifir” zannetmektedir.Oysaki sifir bir degerdir.NULL bir deger degildir.

NULL bir veya iki bosluk string veri zannedilmektedir.Veya sifir uzunlukta string gibi dusunulmektedir.String en basta bir veri tipidir.NULL degildir.Sonra bosluk ta bir veridir.NULL degildir.

“NULL hicbirseydir.” yanlizca herseyle ( herhangi bir veri tipine ait herhangi bir veri kastediliyor.) degis tokus edilebilir.

NULL bir veri veya veritipi degildir.

Peki bu kadar anlatimdan sonra bir seyi dusunmeye baslayalim: Ya sorgu sonucundaki bir alanda null degeri varsa ne olacak.Bu durumda bu deger ile yapilacak aritmetik islemlerde onem kazaniyor zira donen sonuc ile ilgili islemler yapiliyor olabilir.

Altin Kural : Null iceren herhangi bir aritmetik islem gene Null sonucunu dondurur.

Bu mantiklidir cunku islemi yapmak icin gereken verinin kendisi zaten oratada yoktur.Yani “sonucumuz” da “hicbirsey” olacaktir.

NULL degerinin sifira bolumu gene NULL dondurur.

NULL kelimesinin Turkceye tersumesi ise “gecersiz” dir.

Sorgu Komutlari

MySQL veritabani icindeki verileri yonetmek icin asagidaki ana komutlar kullanilabilir:

# SELECT : Veritabanindan verileri almak icin kullanilir.

# DELETE : Veritabanindan verileri silmek icin kullanilir.

# INSERT : Veritabani icerisine verileri eklemek icin kullanilir.

# REPLACE : Veritabanindaki verileri degistirmek icin kullanilir.Eger ayni veri varsa tabloda, bu komutla yeni veriler eskilerin uzerine yazilir.

# UPDATE : Tablodaki verileri guncellemek icin kullanilir.

Geriye kalan ana komutlar ise veri’den cok veritabani yapilarini olusturmak veya duzenlemek icin kullanilir.

# CREATE : Veritabani,tablo veya indeks yaratmak icin kullanilir.

# ALTER : Tablo yapisini duzenlemek icin kullanilir.

# _DROP : Veritabani veya Tabloyu yok etmek icin kullanilir.

Tpik bir SQL Select sorgusu asagidaki gibidir.

    mysql > SELECT soyadi, adi FROM kullanicilar WHERE adi = ‘serkan’;

Ilk bahsedecegimiz konu sorgunun sonladirilmasi icin “;” noktali virgulun kullanilmasi zorunlulugudur.Ayni PHP de oldugu gibi burada da sonlandirma noktali virgul ile yapiliyor.

Sorgular birden fazla satirda icra edilebilir.Yukaridaki ornek sorguyu asagidaki gibi de yazabilirdik :

    mysql > SELECT soyadi, adi
    -> FROM kullanicilar
    -> WHERE adi=’serkan’;

Simdi burada gecen FROM ve WHERE yancumlelerine bakalim.FROM turkcedeki “den/dan” ekine karsilik gelir.WHERE ise “nerede” anlamindadir.

Bu durumda yan cumleler kullanarak olusturdugumuz sorgunun acik kelilmelerle olan hali soyl olacaktir:

“kullanicilar tablosunda adi alaninda serkan yazan butun verileri dondur.”

Ornek bir cikti su sekildedir

Ceylani Serkan
Altunergil Serkan
Oner Serkan

Simdi de MySQL ile biraz oyun oynayalim ve ince noktalarini ogrenelim :)

MySQL istemci programi ile calismak

Simdi sizlere “mysql” isimli bu veritabani istemci programi ile calismanin inceliklerini gosterecem.Bu program ile veritabani uzerindeki sorgulari kolaylikla gerceklestirebiliriz.Ilk once birkac kucuk oyun ve ardindan “kullanici izinlerine” giris yapacagiz.

mysql istemcisi nasil calistirrilir?

Linux kullanicilari komut satirindan asagidaki komutu giriniz.Windows kullanicilari MySQL kurulumunda bu programin oldugu dizine gecip asagidaki komutu giriniz : ( > isareti komut satirini temsil etmektedir.Bu isaretin komut ile bir ilgisi yoktur.)

    > mysql -uUSER –pPASSWORD -hHOST

Buyuk harfle yazilan USER,PASSWORD ve HOST argumentlerini kendi kisisel degerleriniz ile degistiriniz.Ornegin sizin veritabani kullanici adiniz “phpuser” ve sifreniz de “phppass” ise komut su sekilde olmalidir :

    > mysql -uphpuser –pphppass –hlocalhost

Bu komuttaki butun argumentler istege baglidir.Hic bir sey girilmediginde ongorulen degerler olarak :

  # -u sizin kabuk kullanici adiniz veya login adiniz.
  # -p sifre yok
  # -h localhost

“mysql” isimli istemci programi artik veritabanina verilen ID/Sifre degeri ile baglanmistir.

Asagidaki gibi bir ekrani goruyor olmaniz gerekmektedir :

    Welcome to the MySQL monitor. Commands end with ; or \g.
    Your MySQL connection id is 10 to server version : 3.22.32

    Type ‘help’ for help.

    mysql>

Eger “mysql” baglanti saglanmiyor diye bir mesj veriyorsa verdiginiz kullanici adi ve sifresinin dogrulugunu kontrol ediniz.

Kullanmak icin veritabani secmek

Server’da hazir bulunan veritabanlarini listesini gormek icin SHOW DATABASES komutunu giriniz.

    mysql> SHOW DATABASES;
    Database
    mysql
    test
    2 rows in set (0.00 sec)

Yukarida bu komutun kullanilmasini ve ciktisini izlemektesiniz.

mysql istemci programi bize iki tane veritabani oldugunu,bunlarin isimlerinin mysql ve test oldugunu, (2) adet sonuc satirinin donduruldugunu ve bu sorgu icin gecen zamanin (0.00 saniye) surdugunu bildirdi.

Bir veritabanini secmek icin USE veritabani_adi yapisini kullanalim :

    mysql> USE mysql;
    Database changed

Windows makinelerde buyuk/kucuk harf ayrimi yapilmamaktadir.Bu nedenle USE MYSQL gibi bir komut ta ayni sekilde mysql isimli veritabaninin kullanilmasini saglar.

Linux ta durum oyle degildir ve mysql,MYSQL veya MySQL hepsi farkli veritabanalarina isaret eder.Gene eyni sekilde tablo alanlarinin isimleri Linux’ta buyuk/kucuk harfe duyarli iken Windows makinlerde durum boyle degildir.

PHP ve Veritabanı Bağlantıları - 5


Veritabani icindeki verilere erismek :

Simdi MySQL sunucusu artik mysql isimli veritabani ile calismaya hazirdir.Kullanilabilir tablolari gormek icin SHOW TABLES komutu verilebilir.

    mysql > SHOW TABLES;

Ekran Gorunutusu : http://www.turk-php.com/ornekler/mysql_2.gif

Simdi de “user” isimli tablonun yapisina bakalim.Bunun icin DESCRIBE komutunun kisaltilmis hali olan DESC komutu kullanilanilabilir.

    mysql > DESC USER;

Ekran Gorunutusu : http://www.turk-php.com/ornekler/mysql_3.gif

Bu komut ile tablonun yapisini gormus olduk.Ornek olarak “Host” alani 60 karektere kadar olan veriyi saklayabilir.Ayni zamanda bu alan “PRI” yani Primary Key(Birincil Anahtar) olarak tanimlanmistir.

Not: “User” isimli alan da Primary Key olarak tanimlidir.Bu demek degildir ki “Host” ve “User” alanlarinin her ikisi de ayri ayri bu tablo icin “Primary Key”.Unutmayin ilk yazilarimizda da degindigimiz gibi bir tablo icin yanlizca bir adet Primary Key alani tanimlanabilir.Buradaki durumda ise bu iki alanin birlesimi (kombinasyonu) Primary Key olarak tanimlanmistir.Yani Host-User ikilisi PRIMARY KEY olarak kullanilmaktadir.Ornegin localhost makinesindeki serkan isimli kullaniciya sunucuya erisme hakki verilmistir.Bu kayidi tabloda tanimlamak icin localhost-serkan primary key (birincil anahtari) kullanilmaktadir.

Bu tabloya herhangi bir sekilde “localhost” makinesi icin “serkan” isimli kullanici eklenemez. Ama ornegin host alanina “turk-php.com” girildiginde “serkan” isimli kullanici tanimlanabilir.

Bu “User” tablosunda Host,User,Password alanlari haric butun alanlar ENUM olarak tanimlanmistir.ENUM tanimlanan alanlar yanlizca onceden belirlenmis deger listesindeki bir degeri alabilir.Burada belirlenen iki deger ( N ve Y ) bu alana girilecek veri icin kesin degerlerdir.Bu iki degerden baska bir veri kesinlikle tablodaki ENUM olarak belirlenmis bu alana girilemez…

Burada “N” ongorulen deger olarak belirlenmistir.Hic bir deger verilmedigi zaman otomatik olarak ongorulen bu deger tabloya yeni bir kayit eklendiginde bu alan icin MySQL sistemi tarafindan atanacaktir.

Lokal makine uzerinde kime erisim hakki verildigini gormek icin asagidaki gibi bir SELECT sorgusu calistirilabilir.

    mysql > SELECT User FROM user WHERE Host=’localhost’;

Ekran Gorunutusu : http://www.turk-php.com/ornekler/mysql_4.gif

Burada dondurulecek kayitlari belrilemek icin WHERE komutu kulanilmistir.Bu komut PHP icerisinde cok kullanilan if yapisi ile cok benzerdir.

Not : MySQL de esitlikleri sinamak icin tek esittir (=) isareti kullanilir.PHP de oldugu gibi esitligi sinamak icin cift esitir isareti (==) kullanilmaz.

Sunucu’nun o anda hazir bulunan butun alanlari dondurmesi icin * karekteri kullanilir.Bu durumda yukaridaki gibi belirli bir alan degilde butun alanlar icin verilerin hepsi secilecektir.

    mysql > SELECT * FROM tabloadi

Bu komut ile isteyen programa “tabloadi” ile verilen tablo icin butun kayitlar dondurulur.

Veritabani icindeki Verilerin Yonetilmesi

Simdi de yeni bir veritabani kullanicisi yaratalim.Bu islemi basitce “INSERT” komutu ile yerine getirebiliriz.Asagidaki sekilde “mysql” veritabani’nin “user” isimli tablosuna “phpuser” isimli kullaniciyi “phppass” sifresi ile nasil ekledigimi gormektesiniz :

Not : INSERT’in Ingilizce karsiligi “Ekle” VALUES ise “degerler” dir. INTO Ingilizcede “icine” anlamina gelmektedir.

    mysql > INSERT INTO user VALUES (
    -> ‘localhost’,
    -> ‘phpuser’,
    -> Password(‘phppass’),
    -> ‘N’, ‘N’, ‘N’, ‘N’, ‘N’, ‘N’, ‘N’,
    -> ‘N’, ‘N’, ‘N’, ‘N’, ‘N’, ‘N’, ‘N’);
    Query OK, 1 row affected (0.00 sec)

Ekran Gorunutusu : http://www.turk-php.com/ornekler/mysql_5.gif

Bu INSERT sorgusu “phpuser” kullanici adi ve “phppass” sifresine sahip “user” tablosu kayidini yaratmaktadir.Burada yaratilan kullaniciya ongorulen olarak herhangi bir erisim hakki verilmemistir.

Tabolaya girlen yeni kayit icin “veriler” tek tirnak isaretinin arasina yazilmistir.Bu konuyu yazinin ilerleyen kisimlarinda daha ayrintili olarak aciklayacagiz.Simdilik bize verilen sonuclari inceleyelim.

MySQL istemcisi (client) yukaridaki ornekte bize, verilen sorgunun basarili bir sekilde yerine getirildigini ve sonucta bir adet satirin istenildigi gibi yaratildigini rapor etmistir.

MySQL sunucusu verilen kullanici sifrelerini “sifreleyerek” saklamaktadir.Bunun icin kendi ozel sifreleme algoritmasini kullanmaktadir.MySQL icindeki bu hazir password () fonksiyonunu kendi veritabani ve tablolariniz icinde kullanabilirsiniz.

Biraz once yarattigimiz bu kullanici ( ki bu kullaniciya hic bir erisim hakki vermemistik) simdi iki tane erisim hakkini( sunucu yonetim hakki) taniyalim.Ornegin Reload_priv ve Shutdown_priv.Bu haklari vermek icin “user” tablosunda bu kullanici icin belirlenen haklari “guncellememiz” gereklidir.

Bu gorevi yerine getirmek icin UPDATE sorgusu kullanilabilir :

    mysql > UPDATE user SET Reload_priv=’Y’, Shutdown_priv=’Y’
    ->WHERE User=’phpuser’;
    Query OK, 1 row affected 0.00 sec)
    Rows matched:1 Changed: 1 Warnings :0

Ekran Gorunutusu : http://www.turk-php.com/ornekler/mysql_6.gif

Mysql istemci programi bize, sorgudaki sartlarla eslesen 1 tane satir bulundugunu ve bu satirin gene sorgudaki sartlara gore basarili bir sekilde guncellendigini rapir etmistir.

Su anda artik “phpuser” isimli kullanici sunucu “tekrar yukleme (yeniden baslatma)” ve sunucuyu kapatma yetkileri ile donatilmistir.

WHERE durum belirleyici secenege bagli olarak kullanilmaktadir.Eger buradaki ornekte oldugu gibi kullanilirsa, verilen sartlara uyan satirlar guncellenir.

WHERE kullanilmadigi zaman sorgu, butun kayitlara uygulanir.

UYARI : Kazara butun kayitlari bu sekilde guncellemek belkide istediginiz sey olmayabilir.Bazen kabuslar gercek hayatta da yasanmaktadir ve eger dikkat etmez iseniz boyle bir sorgu ile istemeyeceginiz sekilde veritabanindaki bazi verileri kaybedebilirsiniz.Dikkatsizce uygulanacak bir UPDATE sorgusu sitenin butun kullanicilarinin sifresini ‘phppass’ olacak sekilde degistirebilir ornegin…

Yanlislikla WHERE kullanilmadan uygulanacak bir sorguda ornegin DELETE ile tablonun butun kayitlari bir anda silinebilir :

    mysql > DELETE FROM test;
    Query OK, 0 rows affected (0.00 sec)

Burada test tablosundaki butun veriler silinmistir.Sakin verilen raporda 0 rows affected satirina aldanmayiniz.Boyle bir sorguda sunucu kac tane satirin etkilendigini (silindigini) elbette bilemez.Zaten olabilecek butun veri gitmistir.

Boyle bir durumla karsilasmamak icin her zaman icin WHERE durum komutu kullanilmalidir :

    DELETE FROM tabloadi WHERE durum(lar);

Simdi fikrimizi degistirip yarattigmiz bu “phpuser” kullanicisina butun erisim izinlerini verelim.Bunu nasil yapabiliriz? Bir diger UPDATE sorgusu veya REPLACE ile butun veri setini degistirerek.Yazilim oldukca basit :

    mysql > REPLACE INTO user VALUES(
    -> ‘localhost’, ‘phpuser’, Password(‘phppass’),
    -> ‘Y’, ‘Y’, ‘Y’, ‘Y’, ‘Y’, ‘Y’, ‘Y’,
    -> ‘Y’, ‘Y’, ‘Y’, ‘Y’, ‘Y’, ‘Y’, ‘Y’);
    Query OK, 1 Row affected (0.00 sec)

Ekran Gorunutusu : http://www.turk-php.com/ornekler/mysql_7.gif

Gordugunuz gibi REPLACE komutu ile bir onceki kayidin uzerine yazilmaktadir.Buradaki onemli nokta yeni kayidin anahtar degerinin , eskisinde belirtilen anahtar degeri ile ayni olmasi zorunlulugudur.Veya burada kullanilan birlesik anahatar gibi ise (Host-User veri anahtari yani Primary Key ) gene yeni kayitta bu (Host-User) ile verilen anahtar ayni olmalidir.

UPDATE ile REPLACE arasindaki ana fark, birinin verilen yeni alan verileri ile kayidi gincellemesi digerinin ise veri setini komple (butun veriler ile) yeniden yaratmasidir.

Son olarak yeni yaratilan bu kullaniciya tanidigimiz yeni yetkilerin aktif hale gecirilmesi icin flush-privileges komutu kullanilmalidir.

    > mysqladmin –uKullaniciAdi –pSifre –hHost flush-privileges

Buna alternetif olarak mysql istemci programinin komut satirindan asagidaki komut verilebilir.

    mysql > FLUSH PRIVILEGES;

Ekran Goruntusu : http://www.turk-php.com/ornekler/mysql_8.gif

GRANT ve REVOKE Komutlarinin Kullanilmasi

Yukarida anlatilan bazi gorevler icin kisaca GRANT komutu ile islemler gercekten cok kolaylastirilabilir.Ayni sonuclar tek bir satirda ve sanki yazi yazarmis gibi gerceklestirilebilir.

GRANT

En basit kullanim sekli asagidaki gibidir :

    mysql > GRANT ALL PRIVILEGES ON *.* TO
    -> phpuser@localhost IDENTIFIED BY ‘phppass’;

Ekran Gorunutusu : http://www.turk-php.com/ornekler/mysql_9.gif

Yukaridaki komut ile sistem uzerindeki butun veritabanlarina, butun erisim haklari, ‘phpuser’ isimli ‘localhost’ makinesinde yer alan kullaniciya verilmis oluyor.MySQL sunucusuna ‘phppass’ sifresini kullanarak baglandiginda butun erisim haklari otomatik olarak kendisine taninacaktir.

Burada dikkat edilmesi gereken sey gordugunuz gibi, “user” ve “host argumentlerinde tek tirnak isaretlerini kullanmadigimizdir.

Eger ‘phpuser’ kullanicisinin yanlizca ‘test’ isimli veritabaninda butun erisim haklari olmasini isteseydik :

    mysql > GRANT ALL PRIVILEGES ON test.*
    -> TO phpuser@localhost IDENTIFIED BY ‘phppass’;

Ekran Gorunutusu : http://www.turk-php.com/ornekler/mysql_10.gif

Burada test.* yapisi ile test veritabanindaki butun tablolar kastedilmektedir.Ayni mantik ile yanlizca “test” isimli veritabanindaki “sample” isimli bir tabloya erisim hakki saglamak icin :

    mysql > GRANT ALL PRIVILEGES ON test.sample
    -> TO phpuser@localhost IDENTIFIED BY ‘phppass’;


Ekran Gorunutusu : http://www.turk-php.com/ornekler/mysql_11.gif

Burada kullanilan “ALL PRIVILEGES” durum komutu ile butun haklar kullaniciya taninmaktadir.Yanlizca sizin belirlediginiz sorgu tiplerini izin olarak kullaniciya vermek icin :

    mysql > GRANT SELECT,INSERT,UPDATE ON test.*
    -> TO phpuser@localhost IDENTIFIED BY ‘phppass’;

Ekran Gorunutusu : http://www.turk-php.com/ornekler/mysql_12.gif

Yukaridaki komut ile “phpuser” kullanicisina“test” veritabanindaki “butun tablolar uzerinde “ yanlizca “SELECT,INSERT,UPDATE” sorgularini yapmasina izin verilmistir.

Ornegin bu kullanici hic bir sekilde “DELETE” sorgularini yapmaya yetkili degildir.

* gibi genel bir araligi tanimlamaya yarayan karekterler gercekten cok kullanislidir.Ornegin yukaridaki komutta ‘localhost’ yerine ‘%’ ozel karekteri kullanilsaydi, ‘phpuser’ isimli kullanicinin butun sunucu makinelerden bu veritabanina erisim hakki verilmesini saglayabilirdik.Su anda kullanici yanlizca ‘localhost’ uzerinden veritabanina baglanabilir…

Hatta daha da ayrintili olarak tablo alanlarina erisim bile ozel olarak tanimlanabilir :

    mysql > GRANT SELECT (User, Host) ON mysql.user
    -> TO phpuser@localhost IDENTIFIED BY ‘phppass’;

Ekran Gorunutusu : http://www.turk-php.com/ornekler/mysql_13.gif

Ornegin yukaridaki komut ile ‘localhost’ makinesindeki ‘phpuser’ kullanicisina yanlizca ‘User’ ve ‘Host’ tablo alanlarinda SELECT sorgusu yapma izni verilmistir.

WITH GRANT OPTION komutu ile kullanicinin baska kullanicilara da kullanici izni tanimlayabilme yetkisi verilmesi saglanabilir.Kullanici kendine ait butun yetkileri bir baska kullaniciya da taniyabilir.

Bu komut kullanilirken dikkatli olunmalidir.Zira degisik sevityedeki izinlere sahip kullanicilar kolayca takim haline gelip birbirlerine taninan yetkileri paylasabilir.

    mysql > GRANT ALL PRIVILEGES ON test.*
    -> TO phpuser@localhost IDENTIFIED BY ‘phppass’ WITH GRANT OPTION;

Ekran Gorunutusu : http://www.turk-php.com/ornekler/mysql_14.gif

Yukaridaki komut ile test isimli veritabani icin bir baska super kullanici yaratmis olduk…

REVOKE

Revoke komutu kullaniciya verilen izinlerin iptali icin kullanilmaktadir.ornegin ‘phpuser’ isimli kullaniciya verilen butun yetkilerin iptali icin kisaca asagidaki komut kullanilabilir:

    mysql > REVOKE ALL PRIVILEGES ON *.* FROM phpuser;

Birden fazla kullanci adi tanimlamak icin virgul karekteri araya konmalidir :

    mysql > REVOKE ALL PRIVILEGES ON *.* FROM phpuser,phpuser1,phpuser2;

Burada adi gecen butun kullanicilar tanimli, ve kendilerinden alinmak istenen yetkinin zaten kendilerine ait olmasi, komutun basarili sekilde isletilmesi icin gerekli sartlardir.

Orneklere devam edersek,asagidaki komut ile ‘phpuser’ isimli kullanicidan SELECT sorgu yetkisi alinmaktadir :

    mysql > REVOKE SELECT ON *.* FROM phpuser;

Gene ilk konumuzda GRANT komutunda anlatildigi gibi tablo alanlari icinde verilen yetkiler asagidaki gibi kaldirilabilir :

    mysql > REVOKE SELECT (User, Host) ON mysql.user FROM phpuser;