Sayfalar

4. PHP DEĞİŞKEN KULLANIMI etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
4. PHP DEĞİŞKEN KULLANIMI etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

Php' de Değişken Kullanımı - 1

Once yazimiza "degisken" ne demek onu tanimlamakla baslayalim. Degisken en basit tanimi ile bir verinin saklanmasinda kullanilan hafiza alanidir.PHP icerisinde bir degerin hafizada tutulmasi icin,degiskenimize bir isim verip basina "$" isareti getirmek yeterlidir. Ornek verecek olursak:

$yazar = "Pınar Şahin";

Burada "yazar" degisken adimiz,icinde sakladigimiz deger ise "Pınar Şahin" dir.

Degiskenimizin icinde bir sayi da tutabilirdik.

$yasimizin_icinde_tutuldugu_degisken = 24;

Ne zaman degiskenimizi HTML sayfasi icerisinde gostermek istersek asagidaki kodu yazmak yeterli olcaktir.

echo $yazar;

Buradaki echo () komutu degiskenimizi ekrana basmak icin kullanilan komuttur.

Ayni sekilde yasimizin icinde tutuldugu "yasimizin_icinde_tutuldugu_degisken" degiskenini ekrana basmak icin echo komutunu kullanabiliriz.

echo $yasimizin_icinde_tutuldugu_degisken;

Degisken Kullanimindaki Kisitlamalar

Bir cok programlama dilinde degisken kullanimina iliskin kisitlamalar vardir.Ornek olarak degisken adi kullanirken o dilin fonksiyon adlari kullanilamaz veya degiskenlerin karakter sayilari belli bir degeri gecemez.(PHP ile kullanilan degiskenlerde herhangi bir karekter sayisi limiti yoktur.Isterseniz degisken adiniz 1000 karekter uzunlugunda olabilir.)

PHP ile degisken adi kullaniminda ilk sinirlama degisken adinin mutlaka bir harf veya "_" altcizgi ile baslamasi zorunlulugudur.(Tabiiki dolar isaretini burada goz onune almayiniz.Dolar isareti yazdigimiz karekterin degisken oldugunu PHP ye gostermek icin kullanilmaktadir.)Ikinci sinirlama Degisken adi icerisinde yanlizca harf,rakam,ve "_" altcizgi kullanilabilir.Degisken adi icerisinde kullanacaginiz +,-,& vb gibi karekterler web sayfasinda hataya yol acarlar.

Degisken Adlari BUYUK/kucuk Harfe Duyarlidir

$yazar = "Pınar Şahin"; ile
$Yazar = "Pınar Şahin";

ayni seyler DEGILDIR!!!.
YUKARDAKI KOD GRUBUNDA IKI TANE DEGISKENIMIZ VAR BUNLARDAN BIRINCISI :

"yazar"

IKINCISI :

"Yazar"

dir.Bu iki farkli degisken icin ayri ayri kucuk hazfiza alanlari yaratilip degerler bu alanlarda saklanacaktir.Bu konu ile ilgili bir ornek yazalim:


1.Editor programinizi acin ve asagidaki kodlari yazin.(Windows kullaniyorsaniz Notepad isinizi gorur mesela)
<HTML>
<BODY>
<?php
$yazar = "Pınar Şahin";
echo $yazar;
?>
</BODY>
</HTML>
2.Bu dosyayi "degisken.php" olarak kayit edin.(Dosyayi mutlaka web serverin root directorysine kayit etmelisiniz.Bu konu hakkinda sorunuz var ise Web Server'in sisteminize yuklenmesi ile ilgili yaziyi okuyabilirsiniz)
3.Browser uzerinde sayfayi goruntuleyin.(http://localhost/degisken.php)

Soyle bir goruntu olmasi gerekiyor.

Pınar Şahin

Program nasil calisiyor?
Aslinda programimiz iki satir koddan olusuyor.ilk satir degiskenimizi tanimlayip ona bir deger verdigimiz satir :
$yazar = "Pınar Şahin";

Ikinci satir kodumuz degiskenimizi ekrana basmak icin kullandigimiz satir :

echo $yazar;

Dikkat ettiyseniz echo ile degiskenimizi ekrana bastiriken tirnak isaretleri kullanmadik.Eger kullansaydik ta ekranda gordugumuz deger degismeyecekti.

Yani eger soyle yazmis olsaydik,

echo "$yazar";

Yinede ekranda ayni ciktiyi gorecektiniz.(Pınar Şahin).Bunun sebebi PHP ile calisrken unutmayinki $ isaretinden sonra gelen karketerler degisken ismidir ve tirnak isaretlerinin olup olmamasina bakilmadan degisken mumalesi gorecekleridir.Burada oldugu gibi ekrana soyle bir goruntu gelmeyecektir.

"$yazar"

sizin beklediginiz echo "$yazar" yazilinca ekrana

$yazar ifadesinin gelmesiydi degil mi?.Ama bunu yerine degisken icinde saklanan deger geldi.Zekice dusunulmus degilmi.Bu olay biraz Perl dilinden birazda Unix Shell programlama tekniginden geliyor.

Eger PHP nin bunu gozardi etmesini isterseniz mutlaka tek tirnak kullanmalisiniz.

'$yazar' seklinde o zaman yazdiginiz terim ekrana basilacak ve bir degisken olup olmadigina bakilmayacaktir.Yani ekrana oldugu gibi $yazar ifadesi gelecektir.

Veri Tipleri

Daha onceden belirttigimiz gibi PHP icerisinde degiskenlerimize text veya numerik degerler verebiliyorduk.Aslinda pratikte bunlardan daha degisik veri tipleri de mevcuttur.PHP icerisinde diziler,objeler veri tipi olarak kullanailabilir.Asagida PHP icerisinde kullanilan veri tiplerinin tum listesi bulunmaktadir.

string (text)
integer (numerik)
double (numerik)
array
object (Nesne)
unknown type (bilinmeyen veri tipi)

Veri tipleri programci tarafindan tayin edilmez.PHP web sayfasini islerken bu veri tiplerinin ne olmasi gerektigine kendisi karar verir.

String Veri Tipi

String veri tipi icerisinde textler tutulur.Bu bazen butun bir cumle veya yanlizca bir kelime olabilir.Cift Tirnak icine alinan butun karekterler ve hatta numerik sayilar bile duz text muamelesi gorur.

$ArabaTipi = "Tofas";
$MotorHacmi = "1.6";

Yukardaki iki degiskendeki veri tipi aynidir.Ikiside string veri tipidir ve duz texttir.Yani tirnak icerisindeki ifade numerik diye veri tipimiz numerik olmayacaktir.Cift tirnak isareti icine alinan tum veriler "string" yani duz text olarak degerlendirilir.

String Siralamasi (Text degiskenlerimizin icinde tuttugumuz degerleri yan yana siraliyoruz)

String siralamasi bir degisken icinde tutugumuz bir textin yanina ikinci bir degiskenimizde tuttugumuz textin yazdirilmasi olarak tanimlanabilir.En basit olarak asagidaki ornekte nasil yapildigi gosterilmistir.

$Araba = $ArabaTipi . $MotorHacmi;

artik $Araba degiskenimiz icerinde soyle bir deger saklaniyor : Tofas1.6

Guzel bir olay degilmi.

Simdi olayi biraz daha guzellestirelim ve Tofas1.6 yerine Tofas 1.6 yapabilirmiyiz diye bakalim.(Birinde Tofas1.6 digerinde Tofas'tan sonra bir bosluk var.)

Bunun icin bosluk degiskeni yaratalim:

$Bosluk = " ";

Ve $Araba degiskenimize ekleyelim

$Araba = $ArabaTipi . $Bosluk . $MotorHacmi;

Artik $Araba degiskenimiz icerisinde soyle bir deger saklaniyor.

Tofas 1.6

Bu boslugu su sekilde de yaratabilirdik.

$Araba = $ArabaTipi . " " . $MotorHacmi;

Iki sekilde de ArabaTipi ile MotorHacmi arasinda bosluk yaratilabilir.Secim size kalmis.Burada orneklerle PHP bilginiz arttilmaya calisilmaktadir.

Simdi ekrana bu arabanin sahibinin adi ile beraber yazdiralim.(Ben Tofastan nefret ederim ama ne yapayim en basit araba markasi adi Tofas hehe :))

echo "Serkanin arabasi $Araba ";

Ekrana gelen goruntu soyle olacaktir.

Serkanin arabasi Tofas 1.6

Not : Eger ekrana "parse error" yazan bir hata mesaji geliyorsa ilk once butun satirlarin sonuna ";" koydugunuza emin olun.Eger halen hata mesaji geliyorsa degisken isimlerinizi kontrol edin buyuk olasilikla yanlis yadiniz veya buyuk/kucuk harf ayrimina dikkat etmediniz.Eger halen hata mesaji geliyorsa mail atin.
sceylani@usa.net

Numerik Veri Tipleri

PHP icerisinde kullanilan iki degisik numerik veri tipi vardir.Bunlardan ilki "integer" ikincisi "double" dir.Ornek vererek aciklayalim.

$integer_numerik_veri_tipi = 26;
$bir_baska_integer_numerik_veri_tipi = -3598;

$double_numerik_veri_tipi = 4.567;
$bir_baska_double = -16.1;

Bu iki veri tipinde goruldugu uzere birinde tamsayilar(integer) digerinde ondalik sayilarla beraber tam kisim degerleri turulmaktadir(double).Bu iki veri tipinin farkliliklari yanlizca bu degildir.Tutabilecekleri deger araligida double ve integer da farklidir. Uzerinde calisilan isletim sistemine gore tutabilecekleri sayi araligi degisir.Mesela Windows ortami icin bu aralik integer icin -32768 den 32767 ye kadardir.Double icin windows ortaminda aralik

1.79769313486232E308 den -4.94065645841247E-324 (Negatif Degerler icin)
+4.94065645841247E-324 den 1.79769313486232E308 (Pozitif Degerler icin)

*E notasyonu 10 un katlarini gostermek icin kullanilmistir.(2.5E3 = 2500 gibi)

Matematiksel Islemler

+ Toplama islemi icin
- Cikarma islemi icin
* Carpma islemi icin
/ Bolme islemi icin
% Mod islemi icin kullanilir.( 16 % 3 = 1 gibi)

Bir kac ornekle aciklayalim :

$Anakart = 125;
$Modem = 65;
$Hafiza = 110;
$Toplam = $Anakart + $Modem + $Hafiza;
echo "Toplam masrafimiz $Toplam dolar...";

Burada Anakart, Modem ve Hafiza icin degerlerimizi girdik.Sonrada Toplam degiskeninde bunlari toplattik.Ekrana toplam sonucu yazmak icin ise echo komutunu kullandik.

Eger bunlari bir HTML sayfasi icinde goruntulmek isemis olsaydik:

<HTML>
<BODY>
<?php
$Anakart = 125;
$Modem = 65;
$Hafiza = 110;
$Toplam = $Anakart + $Modem + $Hafiza;
echo "Toplam masrafimiz $Toplam dolar...";
?>
</HTML>
</BODY>

Yazmamiz ve kaydetmemiz yeterli olacakti.Browserdan bu sayfaya bakiginizda soyle bir goruntu olacakti.

Toplam masrafimiz 300 dolar...

Degiske'nin Degerini Kendine Eklemek

PHP icerisinde degiskenin degerini kendine eklmeyi ogrenmek bazen cok isimize yarayacaktir.O yuzden bu bolumu dikkatle okumanizi tavsiye ederim.Bir cok islemde bunu kullanacagiz ve buradaki kisa yollar sizin icin onemli olcude zaman kaybini engelleyecektir.

Kisaca olaya bakmak gerekirse :

$IslemSayisi = 5;
$IslemSayisi = IslemSayisi + 1;
echo $islemSayisi;

Gibi bir kod parcasi yazdigimda ekranda gorecegim deger "6" olacaktir.Degiskenimiz icerisinde tutulan degerimiz ilk basta "5" sayisiydi.Ben degiskenin kendisine "1" ekledim.Ve sonuc "6" oldu.Cok basit gibi gorunen bu islem aslinda bir cok seyin temelidir.PHP konusunda sorulan sorularin(Forumlarda) bir cogunun bu konuyu az bilmekten gectigini gordum.Mesela bir tablo icerisinde tutugunuz klik sayisina ,bir kullanici ayni linki tikladigi zaman "1" eklemek istiyorsunuz iste size bunu yapmanin yolu.Tablodan degeri okutun,uzerine "1" ekleyin ve sonra ayni degeri tabloya tekrar yazdirin.Boylece
isiniz gorulecektir.

Bu konu hakkinda bir kac kisayol bulunmaktadir.Yukaridaki yazim seklinden ayri olarak PHP icinde kullabilceginiz degisik sekiller soyledir.

$IslemSayisi = 5;
$IslemSayisi ++;
echo $IslemSayisi;

Ciktiniz yine ayni "6" olacaktir.($IslemSayisi = $IslemSayisi + 1; ile ayni yazim seklidir.)

$IslemSayisi = 5;
$IslemSayisi + = 2;

Ciktiniz bu sefer "7" olacaktir.($IslemSayisi = $IslemSayisi + 2; ile ayni yazim seklidir.)

$IslemSayisi = 5;
$IslemSayisi + = $IslemSayisi;

Ciktiniz yine "6" olacaktir.($IslemSayisi = $IslemSayisi + 1; ile ayni yazim seklidir.)

Matematiksel Islemlerde Oncelik Sirasi

Gercek matematik hesaplamalarinda oldugu gibi islemlerin birbirine gore oncelikleri vardir.Bir ornekle aciklarsak :

$Sayi = 3+5*6;

Isleminin sonucu soyle hesaplanacaktir.Ilk once carpma sonra bolme sonra toplama sonrada cikarma islemleri yapilacaktir.Ornegimizde ilk once "5" ile "6" carpilacak daha sonra cikan sayi "3" ile toplanacaktir.

Ciktimiz "33" olacaktir.

Eger parentez icine alinmis bir islem varsa ilk once parentez icindeki islemler yapilir.Ornek verecek olursak :

$Sayi = (3+5)*6;

Ciktimiz "48" olacaktir.

Butun ogrendiklerimizi bir buyuk ornek uzerinde gostermek istersek :Fiyati 1000 lira olan malin KDV eklenince ne kadar oldugunu , %20 indirimden sonra ne kadar oldugunu hesaplayalim.

1.Text editorunuzu acip asagidaki kodlari yazin.
<HTML>
<BODY>
<?php
$Fiyat = 1000;
$KDV = 10;
$Indirim = 20;

$KDV_Eklenince_Fiyat = $Fiyat + (($Fiyat/100)*$KDV);
$Indirim_Olunca_Fiyat = $Fiyat - (($Fiyat/100)*$Indirim);

echo "KDV Dahil Fiyati $KDV_Eklenince_Fiyat <BR>";
echo "Indirim Olunca Fiyati $Indirim_Olunca_Fiyat";
?>
</BODY>
</HTML>

2.Bu dosyayi "fiyat.php" olarak kayit edin.
3.Browser yardimiyla dosyayi acin.(http://localhost/fiyat.php)


Sabitler

Simdiye kadar olan kisimda degiskenlere nasil deger verebilecegimizi gorduk.Degiskenlerimize deger atarken asagidaki gibi ornekler kullandik.

$yazar = "Pınar Şahin";
echo $yazar;
$yazar = "Tom Hanks";
echo $yazar;

Boyle yazilmis bir kod grubunun ciktisi soyle olacaktir.

Pınar Şahin
Tom Hanks

Eger web sayfasinda $yazar degiskenini echo () komutuyla beraber kullanirsaniz boyle iki degisik cikti alirsiniz.Eger istediginiz bu olayin olmasini engellemek ise "Sabit" kavramini ogrenmeniz gerekmektedir.

PHP programlarimiz icerisinde bazi degiskenlerin degerlerini sabit olarak isin en basinda tanimlayabiliriz.Bunun icin en guzel bir kac ornek asagida verilmistir.

$Turkiyenin_Kurucusu = "Mustafa Kemal Ataturk";
$Suyun_Kaynama_Noktasi = 100;
$Ulkemin_Adi = "Turkiye";

PHP icerisinde,aldigi deger tum islemler boyunca veya programin akisi icerisinde,ilk verdigimiz degerden baska deger alamayacak sabit tanimlamak icin "Define"
terimini kullaniyoruz.Ornek vermek gerekirse,

define ("TURKIYENINKURUCUSU", "Mustafa Kemal Ataturk");
define ("SUYUNKAYNAMANOKTASI", 100);
define ("ULKEMINADI", "Turkiye");

Goruldugu uzere bu degerler asla degismeyecek fiziksel veya tarihsel degererdir.Bu nedenle bu tip ogeler icin programin basinda bu tip sabit degisken tanimlamalari yapmak isimizi kolaylastiracaktir.
Web icin bu olayi dusunursek bazen browser penceresinin yuksekligi,veya genisligi gibi degerlerin ne olmasi gerektigini sabit olarak programin basinda bu sekilde "sabit"leri "define" komutunu kullanarak tanimlayabilirsiniz.

PHP icerisinde sabitler ayni degiskenler gibi echo () komutu kullanilarak ekranda gosterilebilir.Bunu bir ornekle aciklayacak olursak,

echo "Turkiyenin ilk Cumhurbaskani " . TURKIYENINKURUCUSU;

Not : Sabitleri kullanirken bu sekilde cift tirnagin disinda kullanmak olasi hatalari engelleyecektir.

yukardaki kodun ciktisi su sekilde olacaktir.

Turkiyenin ilk Cumhurbaskani Mustafa Kemal Ataturk

PHP icerisinde ,kurulum sirasinda tanimlanmis bazi sabitlerde bulunmaktadir.Bunlar PHP nin kendisi yazilirken tanimlanmistir.Ornek vermek gerekirse,

echo PHP_OS;

Komutunun ciktisi PHP nin uzerinde calistigi server'in Isletim Sistemi olacaktir.Bu sekilde tanimlanmis sabitler icin PHP nin kendi sitesinden detayli bilgi alabilirsiniz.(www.php.net)

Donusumler

PHP programlarinin yazilmasi sirasinda karsiniza soyle bir problem cikabilir.Eger degiskenin veri tipini degistirmek isterseniz bunu nasil yapacaksiniz.Daha onceki konularda veri tipleri(Text,Sayi,Nesne vs) hakkinda detayli aciklama yapilmisti.Simdi konumuza bir ornek verelim.

$Araba = "1.6 Tofas";
$KDV = 17;
$Odenecek_Vergi = $Araba * $KDV ;

Ilk degiskenimiz bir text yani duz bir yazi.Ikinci degiskenimiz bir Sayi.Biz ucuncu satirda bir text ile bir sayinin carpimini bir degiskene atiyoruz.
Carpimin sonucunu merak ettinizmi?

echo $Odenecek_Vergi ;

ile sonucu ekrana yazdirmak istersek karsimiza ,

"27.2" gelecektir.

PHP ye bir sayi vererek onu text ile carpmasini soyledik.PHP de text icerisindeki ilk sayi degerini alarak gerisindeki texti onemsemeden ilk sayi ile (17) text icerisinde yer alan sayiyi (1.6) carpti.Sonucu da $Odenecek_Vergi degiskeni icerisinde sakladi.Bu olay PHP nin ilginc bir ozelligidir.PHP gerektiginde bu tip maniksal karalari verebilecek kadar zekice tasarlanmistir.

Degiken Tip Donusumu 

PHP icerisinde bir degiskenin veri tipini kesin olarak belirlemek istersek (Sonucta yukardaki gibi bir olayi her zaman istemeyebiliriz),

Asagidaki ornekte oldugu gibi degiskenin degerini kendisine ozel bir tanimlama ile esitlememiz gerekmektedir.

$DegiskenAdi = 3;
$DegiskenAdi = (string) $DegiskenAdi;

Yukardaki ornekte ilk once $DegiskenAdi degiskeni icerisinde bir sayi degerini atadik.Bu degiskenin veri tipi sayidir (Numerik).Ikinci satirda degiskenimizi duz yazi veri tipine cevirdik (String).Bu olay programlarimiz icerisinde bir sayi degeri olarak kullandigimiz degiskenin yeri geldiginde text veri tipi olarak kullanilmasini saglayacaktir.Eger tekrar bu degiskeni Numerik veri tipine donusturmek istersek yapmamiz gereken ayni sekilde olayi tersine cevirmketir.

$DegiskenAdi = 3;
$DegiskenAdi = (string) $DegiskenAdi;
$DegiskenAdi = (integer) $DegiskenAdi;

Ilk Satirda degiskenimize 3 degerini atadim.Bu numerik bir veri tipidir.(Verinin 3 olmasindan dolayi numerik degil,cift tirnak icerisine almadigim icin verimiz bir numerik veri tipidir.Eger soyle yapsaydim "3"; Bu degiskenimiz duz text veri tipinden baska bir sey olmayacakti)

Ikinci Satirda bu numerik tipteki veriyi(integer veya double) ,duz text tipinde (string) bir veri tipine donusturdum.

Ucuncu satirda tekrar verimizi string halden cikarip numerik bir hale soktum.

gettype () ve settype () Kavramlari

Bu iki komut degiskenimizin veri tipini ogrenmek ve degiskenimize istedigimiz veri tipini atamak icin kullanilir.

Ornek vermek gerekirse,

$DegiskenAdi = 3;
echo gettype ($DegiskenAdi);

Bu iki satirlik kod parcasinin ciktisi soyle olcaktir.

"integer"

Burada gettype komutunu kullanarak PHP'ye degiskenimizin ne tur bir veri tipine sahip oldugunu sorduk.PHP bize bu degisken icinde saklanan verinin "integer" yani numerik bir veri oldugu cevabini verdi.(gettype komutunu echo ile kullanarak PHP nin ekrana cevabi yazmasini sagladik)

Simdi de "settype" komutunun kullanimina bakalim.

$DegiskenAdi = 3;
settype ($DegiskenAdi , "string");

Ayni Yukarida veri tipinin donusumu konusunda anlatiggimiz gibi bir numerik veri tipini "settype" kullanarak string yani duz text veri tipine donusturdum.

Artik "gettype" komutu ile degiskenin veri tipini ogrenmek istersem simdi artik bana cevabi "string" seklinde olacaktir.

$DegiskenAdi = 3;
settype ($DegiskenAdi , "string");
echo gettype ($DegiskenAdi);

Kodumuzun ciktisi,

"string" olacaktir.

Ilk satirda bir numerik tipinde verimiz vardi ben settype kullanarak bunu string hale cevirdim.Sonrada gettype komutunu kullanarak degiskenimizin ne tur bir veri tipinde deger sakladigini buldum.echo komutunu kullanarak ta ekrana yazdirdim.

isset,unset,ve empty Komutlarinin Kullanilmasi

PHP icerisinde yer alan bu uc komut degiskenlerle ilgili islemlerde cok kullanislidir.Asagida bu uc komutun kullanimlarina iliskin detayli aciklama bulacaksiniz.

Ilk komutumuz "isset ()" bize komutun icinde verdigimiz yazi grubunun bir degisken olarak program icinde tanimlanip tanimlanmadiginin cevabini verir.Mesela program icerisinde $Sayi diye bir degisken tanimlayip tanimlamadigimiz bulmak istiyoruz.Bunun icin asagidaki gibi bir kod yazmamiz yeterli olacaktir.

echo isset ($Sayi);

bu kodun ciktisi, eger boyle bir degiskenimiz var ve bir deger bu degisken icinde saklaniyorsa "1" degerini dondurur.Eger boyle bir degisken hic tanimlanmadi ise hic bir deger dondurmez (Sifir degerini bile dondurmez. Hicbirsekilde,hicbir deger almaz)

bu mesela bir cerezin yazilip yazilmadigini kontrol ederken isimize yarayabilir.

Ikinci komutumuz unset () 'in kullanimina bakacak olursak,

bu komutla bir degisken icindeki verinin tamamen yok edilmesini sagliyoruz.

unset ($Sayi);

seklinde kullanilir.Degiskenin bir hafiza parcasinda sakladigi veri bu komutla imha edilir.Hafiza parcasi tamamen temizlenir.Kullanirken dikkat edilmesinde fayda vardir.

Ucuncu komutumuz empty ()

isset () komutunun mantiksal olarak tam tersidir.Kullanim olarak ayni isset () te oldugu gibidir.Komutun icinde verdigimiz degisken adi eger hic tanimli degilse,sifira esit ise veya bosluk ( " ") degerine esit ise "1" degeri dondurulur.Eger degisken tanimli ve bu degerlerden birine esit degilse hic bir deger donmez.

Genel Tanimli Degiskenler (Environment Variables)

Bunlar PHP degiskenleri olarakta tanimlanmaktadir.Programinizdan bagimsiz olarak PHP tarafindan o anda yaratilmis degiskenlerdir.PHP programlariniz icinde bu degiskenleri kolayca kullanabilirsiniz.Bu degiskenler genelde HTTP ile bilgileri iclerinde barindirilar.Programinizin icinden bu degiskenleri cagirabilir,ve icelrindeki veriyi ayni kendi degiskenlerinizde kullandiginiz gibi kullanabilirsiniz.Bir ornek vermek gerekirse

echo $HTTP_COOKIE_DATA;

boyle bir kodun ciktisi size kullanilmakta olan bir cookie yani cerez bilgisi olup olmadigini gosterecektir.

Bir baska kullanisli PHP degiskeni

echo HTTP_USER_AGENT;

Bu degiskeni kullanarak kullanicinizin kullandigi browser tipini ogrenebilirsiniz.PHP degiskenlerini kendiniz degistiremezsiniz.Yanlizca isinize yaramasi icin kullanabilirsiniz.
Genel Tanimli PHP degiskenlerinin tam listesini ve ayrintili aciklmalarini www.php.net adresinden ogrenebilirsiniz.

Php' de Değişken Kullanımı - 2


Degisken tanimlamak ve onu baslatmak

PHP'de (=) esittir operatoru bir degiskene deger atamak icin, (==) iki tane yan yana esit isareti ise "esitligi" sinamak icin kullanilir.

Ornek :

$satir_sayisi = 10;
$urun = "Araba Lastigi";
$fiyat = 22.00;
$nakliye = 5.00;
$toplam = $fiyat + $nakliye;

Yukarida gorulen orneklerde sol tarafta "dolar" isareti ile verilen degisken,ortada bir esit isareti ve en sagda o degiskenin degeri gorulmektedir.Noktali virgul isareti (;)satirin bittigini belirtmek icin kullanilmalidir.

Degisken'in veri tipi:

PHP'de, diger programlama dillerinde oldugu gibi degiskenin icinde saklayacagi veri tipini onceden belirlemenize gerek yoktur.Degiskenin sakladigi degerden, verinin tipi otomatik olarak algilanir.Bu algilama degere bakilarak yapilir.

Ornek:

$a = 1; //$a tam sayi (integer) tipinde bir veri saklamaktadir.
$a = 1.2; //$a ondalik sayi (double) tipinde bir veri saklamaktadir.
$a = "A"; //$a duz yazi (string) tipinde bir veri saklamaktadir.

Simdi verilen ornekleri biraz daha cogaltalim ve sonuclari degerlendirelim :

$a = 1; //$a tam sayi (integer) tipinde bir veri saklamaktadir.
$b = 1.0; //$b ondalik sayi (double) tipinde bir veri saklamaktadir.
$c = $a + $b; //$c Bir ondalik sayi degeri saklamaktadir.(Deger:2.0)
$d = $c + "6th"; //$d bir ondalik sayi saklamaktadir.(Deger:8.0)

Simdi de donusumlere bakalim :

$a = 11.2; //$a bir ondalik sayi (double) saklamaktadir.
$a = (int) $a; //$a artik bir tam sayi degeri saklamaktadir.(Deger:11)
$a = (double) $a; //$a tekrar ondalik veri tipinde veri saklamaktadir.(Deger:11.0)
$b = (string) $a; //$b simdi bir duz yazi tipinde veri saklamaktradir.(Deger:"11")


Degisken Degiskenler :

PHP'de degisken degiskenleri kullanmaniza izin verilmistir :

Ornek:

$alan = "UrunNo";
$$alan = "432BB";

echo ($UrunNo); //Bu komut ekrana 432BB yazdirir.

echo ($$alan); // Bu komut ekrana 432BB yazdirir.

gettype () hazir fonksiyonu ile degiskenin veri tipini dondurmek: 

Bu hazir ile fonksiyon'a argument olarak verilen degiskenin veri tipi dondurulur.Asagida fonksiyonun dondureebilecegi degerlerin bir listesi yer almaktadir :

"integer"
"double"
"string"
"array"
"object"
"class"
"unknown type"

integer : tam sayi
double : iki kisimdan olusan (tam ve ondalik olarak) sayi
string : duz yazi
array : dizi
object : nesne
class : sinif
unknown type : bilinmeyen tip

Ornek :

if (gettype($degisken) == "integer") {
$yas = $degisken;
}

Ilgili fonksiyonlar : isset () ve settype ()

settype () fonksiyonunu kullanarak degisken icin belirli bir veri tipini tayin etmek

Ornek :

$a = 7.5; //$a bir ondalik sayidir dolayisi ile veri tipi "double" dir.

settype ($a, "integer"); //$a simdi bir integer ve degeri 7

Eger donusum basarili olursa yapisal bir sonuc degeri olan "true" yani dogru, basarisizlik halinde "false" yani yanlis degeri doner.

Ornek :

if (settype ($a, "array")) {
echo ("Donusum basarili sekilde gerceklesti");
} else {
echo ("Donusum islemi basarisiz.");
}

isset () ve unset () kullanilmasi :

unset () fonksiyonu degiskeni yok etmek icin kullanilir.Boylece onun icin ayrilmis hafiza alani temizlenerek, degisken ve degeri ortadan kaldirilir.

isset () fonksiyonu ise degiskenin bir degere sahip olup olmadigini kontrol icin kullanilir.Eger degisken bir degere sahip ise "true" degeri doner.

Ornek:

$UrunNo = "432BB";
if (isset($urunNo)) {
echo ("Bu yazi ekrana mutlak sekilde yazdirilacak.");
}

empty () fonksiyonun kullanilmasi 

empty () fonksiyonu iseet () fonksiyonu ile tam zit bir islev gorur.Eger degiskenin herhangi bir degeri yoksa,degeri sifira esitse veya bos bir string veri iceriyorsa,fonksiyondan "true" yani dogru degeri doner.Diger butun hallerde "false" yani yanlis yapisal degeri doner.

Ornek :

echo empty ($yenidegisken); //true

Degiskenin herhangi bir degeri olmadigi icin empty () fonksyionu "true" degerini dondurdu.Simdi degiskene bir deger verelim ve tekrar calistirilaim:

$yenidegisken = 1;
echo empty ($yenidegisken); //false

Simdi ekrana false yazdi cunku degisken bir degere sahip ve bu deger ne sifir ne bos bir string...

$yenidegisken = "";
echo empty ($yenidegisken); //true

$yenidegisken = 0;
echo empty ($yenidegisken); //true

$yenidegisken = "Istanbulda olmak vardi anasini satayim...";
echo empty ($yenidegisken); //false

unset ($yenidegisken);
echo empty ($yenidegisken); //true

is...() Fonksiyonlari

is_int (), is_integer (), ve is_long () fonksiyonlari hepsi birbirinin hemen hemen ayni olan,bizim degiskenin "integer" yani tamsayi olup olmadigini anlamamiza yarayan fonksiyonlardir.

is_double (), is_float (), is_real fonksiyonlari hepsi birbirinin hemen hemen ayni olan,bizim degiskenin "double" yani ondalik sayi olup olmadigini anlamamiza yarayan fonksiyonlardir.

is_string (), is_array () ve is_object () ise kendi adlariyla anilan degisken veri tipleri icin bizim ornegin bir degiskenin string,array veya object olup olmadigini anlamamizi saglarlar.

Ornek :

$UrunNo = "432BB";
if (is_string ($UrunNo)) {
echo ("String");
}

...val () Fonksiyonlari 

intval (), doubleval () ve strval () fonksiyonlari ile degiskenin sahip oldugu veri tipi degistirlebilir.Bu fonksiyonlar yardimiyla bir degiskenin "dizi" veya "nesneye" donusturulmasi saglanamaz.

Ornek :

$UrunNo = "432BB";
$i = intval ($UrunNo); //$i = 432 olur.

intval () fonksiyonu secenege bagli olarak bir ikinci argument olarak sayi duzeni sistemininin secilmesini alabilir.Ornegin degiskenin sahip oldugu degeri 16 lik sayi duzenine cevirmek istersek :

$UrunNo = "432BB";
$i = intval ($UrunNo,16); //$i = (decimal) 275131 olur.

Bazi kisa yollar ile degisken islemlerinin yapilmasi ve kodun okunabilirliginde artis saglanmasi

$h += $i; Bu suna esittir : $h = $h + $i;
$h -= $i; Bu suna esittir : $h = $h - $i;
$h *= $i; Bu suna esittir : $h = $h * $i;
$h /= $i; Bu suna esittir : $h = $h / $i;
$h %= $i; Bu suna esittir : $h = $h % $i;
$h &= $i; Bu suna esittir : $h = $h & $i;
$h |= $i; Bu suna esittir : $h = $h | $i;
$h ^= $i; Bu suna esittir : $h = $h ^ $i;
$h .= $i; Bu suna esittir : $h = $h . $i;
$h >>= 2; Bu suna esittir : $h = $h >> 2;
$h <<= 2; Bu suna esittir : $h = $h << 2;
$h ++; Bu suna esittir : $h = $h + 1;
$h --; Bu suna esittir : $h = $h - 1;

Bazi ilginc noktalar 

Simdi asagidaki ornege bakiniz:

$a = 10; //$a 10'a esit.
$a ++; //Simdi $a 11'e esit.

$a=10; //$a 10'a esit.
++$a; //$a 11'e esit.

//Fakat :

$a = 10; //$a 10'a esit
$b = $a++; //$a 11'e esit ve $b 10'a esit.Cunku atama isleminden sonra bir arttirma olayi var.

$a = 10; //$a 10'a esit
$b = ++$a; //$a 11'e esit ve $b 11'e esit.Cunku atama isleminden once bir arttirma olayi var.

Php' de Değişken Değişkenler Kullanımı


PHP'de normal bir degisken su sekilde atanir:

$a = "merhaba";

Degisken degiskenlerin ozelligi degisken adinin dinamik olarak degistirilerek kullanilabilmesidir. Kisaca bir degisken degisken, bir degiskenin degerini alarak onu bir degisken adiymis gibi kullanir.
Ornegin yukaridaki ornekteki 'merhaba' kelimesini dinamik olarak bir degisken adi gibi kullanmak istersek asagidaki sekilde iki dolar isareti kullanarak yazmaliyiz:

$$a = "dunya";

Bu asamada iki tane degiskenimiz var. Bunlardan birincisi '$a' degiskeni (degeri 'merhaba') digeri ise '$merhaba' degiskeni (degeri 'dunya').

Bu yuzden asagidaki iki satir ayni sonucu verir:

# Ornek 1:
echo "$a ${$a}";

# Ornek 2:
echo "$a $merhaba";

# Cikti : merhaba dunya

Degisken degiskenleri array'lerde kullanirken syntax'dan dogabilecek bir kargasayi onlemek icin {} ayrac karakterleri kullanilir. Ornegin $$a[1] dedigimizde PHP $$a degiskeninin 1 indexli elemanini mi yoksa $a[1] degiskenini mi istedigimizi anlayamaz. Boyle sartlarda (veya karismamasi icin diledigimiz zaman) eger su formatlari kullanmalisiniz.

${$a[1]} // Burda acik bir sekilde once $a[1]'in degeri saptanip sonra o isimdeki degiskene ulasilacak

${$a}[1] // Bu sekil kullandigimizda once $a'nin degeri saptanip sonra o isimdeki array'in ilk degiskenine ulasilacak

Su anda bu fonksiyonun geregini anlamasaniz bile ileride yeri geldiginde el altinda bulunmasi bir cok programin yazimini ve problemin cozumunu kolaylastiracaktir.

Dizideki bir element'e birden fazla index atamak

PHP el kitapcigina(PHP4 Manual) bakildigi zaman bu programlama dilinin "referans" sistemini destekledigi gorulur.Bu tam olarak ne demektir anlatalim :

Bu destek sayesinde teorik olarak,yaratilan bir elemenet dizinin bir baska uyesine sanal olarak referans olarak kullanilabilir.(daha fazla bilgi icin manuelden & operatorune bakiniz)

Bir kod parcasi uzerinde aciklayalim,

<?php

//TextIndex ile indexlenmis bir element yaratalim.
$TestDizisi["TextIndex"] = "Bu bir test elementi";

//Simdi yaratacagimiz elemente 0 numerik indexi verelim fakat deger olarak bir once yarattigimiz dizi elementini gecirelim.
$TestDizisi[0] = &$TestDizisi["TextIndex"];

//Simdide elementin indexini 0 ile degistirelim.
$TestDizisi[0] = "ikinci elementi resetliyoruz";

//TextIndex indexine sahip elementin degeride otomatikman degismis oldu :)
print "Test : " . $TestDizisi["TextIndex"] . "\n";

//Dizinin butun elemanlari icin icerikleri goster.Bu sayede bu yazilan kodun nasil calisitiginida gormus olacagiz.
print_r($TestDizisi);

?>


Cikti su sekilde olacaktir:

Test:ikinci elementi resetliyoruz
Array ( [TextIndex] => ikinci elementi resetliyoruz [0] => ikinci elementi resetliyoruz )

Değişken İçin Öngörülen Bir Değer Atamak


Problem: Bir degisken icin "ongorulen" bir deger atamak istiyorsunuz.Fakat bu oyle bir sey olmali ki eger kullanici bir seyler girip yollamis ise kullanicinin degeri goz onune alinmali...

Cevap: Bu durumda "ternary operatoru" olarak isimlerndirilen ?: yazim seklini kullanabilirsiniz.(Tabi ki her zaman icin if else yapilari kullanilabilir ama bu operator ile hem kodun okunabilirligi artiyor hemde ozgun bir yazilim saglaniyor.)

durum ? dogru_ise_bunu_yap : yanlis_ise_bunu_yap 

<?php
/*
Eger kullanici ilk argumenti($dosyaadi) saglamis ise o kullanilacak degilse ongulen olarak STDIN (php://stdin) alinacak.(STDIN hakkinda daha fazla bilgiyi manualden alabilirsiniz.)
*/

$dosyaadi = isset ($arg[1]) ? $arg[1] : "php://stdin";

$dosyabaglantiac = @fopen ($dosyaadi, 'r') or die ("Dosya okumak icin acilamiyor");

while (!@feof ($dosyabaglantiac)) {
$satir = @fgets ($dosyabaglantiac, 1024);
print $satir;
}
@fclose ($dosyabaglantiac);
?>

Yukaridaki kod grubu icin anlamayanlara bir kez de bilinen klasik yontemle programi yazarak gosterelim.Ilk satirimizdaki kod icin bilinen if ve else yapilarini kullaniyorum.

<?php
if (isset ($arg[1])) {

$dosyaadi = $arg[1];

} else {
$dosyaadi = "php://stdin";
}
.......
............
?>

Global Bir Değişkene Fonksiyonun İçinden Ulaşma

global deklarasyonunu fonksiyon icinde kullanarak, ulasilmak istenen degiskenin global oldugu soylenebilir.

$degisken = "Ataturk";
function ornek () {
global $degisken;
print $degisken; //Ataturk kelimesi ekrana yazdirilir.
}

Ikinci bir yol : Ulasilmak istenen global degiskene $GLOBALS dizisi yardimiyla ulasilir.

$degisken = "Ataturk";
function () {
$degisken = 1923; //yerel $degisken
print "Global degiskene fonksiyon icinden ulasiyorum $GLOBALS[degisken]";
print "Local degisken degerimiz ise $degisken";

PHP'de Serialize ve Deserialize İşlemleri ile Değişken İçerigini Saklayabilmek


Problem : Degisken icerigini bir yerde saklamak istiyorsunuz.
Cozum : serialize () ve unserialize () hazir fonksiyonlarini kullanarak kendi fonksiyonlarinizi yazin.

loadsave.inc

<?php
//
// File: loadsave.inc
// Library functions for saving and loading data to and from a file
//
//

//
// int save (string varname) :
// Save the value of varname to file
//

function save($var) {
global $$var;
$data = serialize($$var); // String Rep. of $$var
$filename = "php_serialized_vars/" . $$var . ".txt";
$fp = @fopen($filename, "w") or die ("Cannot open $filename for write access");

fwrite($fp, $data);
@fclose($fp) or die ("Cannot close $filename");
return(true);
}

//
// int load (string varname)
// Load the value of varname from a file
//
function load($var)
{
global $$var; // Put the saved variable in the global
// namespace
$filename = "php_serialized_vars/" . $$var . ".txt";
$fp = @fopen($filename, "r") or die ("Cannot open $filename for read access");

$data = fread($fp, filesize($filename));
@fclose($fp) or die("Cannot close $filename");

$$var = unserialize($data);
return(true);
}
?>


Simdi de bu fonksiyonlari programlariniz icinden nasil kullanacaginiza bakalim :

save.php

<?php
$foo = "merhaba";
save ('foo');
?>
<a href="load.php">Burayi tiklayiniz</a>

load.php

<?php
load('foo');
print $foo;
?>

Tartisma : Verinin dizi,nesne vb. ne olduguna bakilmadan serialize () fonksiyonu ile string seklinde bir sikistirma yapilir.unserialize fonksiyonu bu string okuyarak tekrar eski haline getirir.

Birden fazla degiskenin ayni anda serialize edilmesi islemi

Bu islem ile ayni zamanda diger programlama dilleri veya program surecleri ile verilerinizi paylasabilirsiniz.

Cozum : WDDX fonksiyonlari ile sikistirma yapiniz.( http://www.wddx.org/ )

<?php
$ice_cream = array ("Mint Chocolate Chip","Vanilla","Chocalate","Coffee");
$packet_id = wddx_packet_start("PHP");
wddx_add_vars($packet_id, "ice_cream");
$packet = wddx_packet_end($packet_id);
?>

Web Distributed Data sXchange formati, " Uygulamalar arasinda kompleks veri alis-verisi icin gelistirilmis bir mekanizmadir."Bu fonksyionlar ile sikistirma yapildiginda veri "paketleri" hazirlanir.Bu pakelter degiskeninizin sakladigi veri ile ilgili bilgi icerir.Bu pakelter saklanir ve istendiginde programiniz tarafindan tekrar okunur.

WDDX Deserialization

WDDX-ile sikistirilmis paket var ve cozmek, yani degiskenin degerini okumak istiyorsunuz.

wddx_deserialize fonksiyonu ile WDDX string'ini PHP degiskenine donusturun :

<?php
$favorite_tv_shows = array("M*A*S*H", "Seinfeld", "The Simpsons");
$text = wddx_serialize_vars($favorite_tv_shows);
$favorite_tv_shows_again = wddx_deserialize ($text);

foeeach ($favorite_tv_shows_again as $show) {
print "$shown<br>n";
}

?>

wddx_deserialize fonksiyonu argument olarak WDDX paketini alir ve onu PHP degiskenleinden olusan bir diziye cevirir.Bu fonksiyonun en guzel yani bir baska dilden gelen WDDX paketini programiniz icinde PHP degiskenlerine donusturmesidir.